13: ການປະຕິຮູບໃນປະເທດເນເທີແລນ ແລະ ສະແກນດິເນເວຍ

https://m.egwwritings.org/en/book/132.1083#1083

ການປະກາດໃນປະເທດເນເທີແລນ

ໃນປະເທດ ເນເທີແລນ ມີການຕັ້ງໜ້າປະທ້ວງຄວາມໂຫດຮ້າຍຂອງລະບອບສັນຕະປາປາ ຕັ້ງແຕ່ເລີ່ມຕົ້ນການໃຊ້ອຳນາດຢ່າງຜະເດັດການ. 700 ປີກ່ອນສະໄໝຂອງລູເທີ ມີເຈົ້າຄະນະສອງຄົນກ່າວຟ້ອງສັນຕະປາປາຢ່າງບໍ່ຢ້ານກົວ, ເພາະສອງຄົນນີ້ໄດ້ເດີນທາງໄປນະຄອນໂຣມໃນຖານະທູດ ແລະ ໄດ້ຮຽນຮູ້ເຖິງທາດແທ້ຂອງ “ສັນຕະສຳນັກ.” ພວກເຂົາກ່າວວ່າ, ພຣະເຈົ້າ “ຊົງກຳນົດໃຫ້ຄຣິສຕະຈັກເປັນຣາຊິນີ ກໍຄືຄູ່ສົມຣົດຂອງພຣະອົງ ແລະ ຊົງໃຫ້ມີການລ້ຽງຄອບຄົວຂອງນາງ¹ຢ່າງອຸດົມສົມບູນຕະຫຼອດນິຣັນ. ພຣະອົງຊົງໃຫ້ຄ່າສິນສອດທີ່ບໍ່ເສື່ອມໂຊມ ທັງຊົງມອບມົງກຸດ ແລະ ໄມ້ຄ້ອນເທົ້ານິຣັນໃຫ້ແກ່ນາງ…ເຊິ່ງທ່ານໄດ້ແອບລັກເອົາຜົນປະໂຫຍດເຫຼົ່ານີ້ໄປທັງໝົດ. ທ່ານຕັ້ງຕົວເອງຢູ່ໃນພຣະວິຫານຂອງພຣະເຈົ້າ; ແທນທີ່ຈະເຮັດຄືຜູ້ລ້ຽງແກະ, ທ່ານພັດເຮັດຄືໝາປ່າໃສ່ຝູງແກະ.…ທ່ານຢາກໃຫ້ພວກຂ້ານ້ອຍເຊື່ອວ່າ ທ່ານເປັນຫົວໜ້າສູງສຸດຂອງເຈົ້າຄະນະທັງຫຼາຍ ແຕ່ທ່ານພັດປະຕິບັດຕົວຄືກັບຜະເດັດການ.…ໃນຂະນະທີ່ທ່ານຄວນຈະເປັນຜູ້ຮັບໃຊ້ຂອງບັນດາຜູ້ຮັບໃຊ້ ດັ່ງທີ່ທ່ານເອີ້ນຕົວເອງນັ້ນ, ທ່ານພັດພະຍາຍາມເປັນເຈົ້າເປັນນາຍເໜືອທຸກຄົນ.…ທ່ານເປັນເຫດໃຫ້ພຣະບັນຍັດຂອງພຣະເຈົ້າເປັນທີ່ດູຖູກ.…ພຣະວິນຍານບໍຣິສຸດເປັນຜູ້ກໍ່ຕັ້ງຄຣິສຈັກທັງຫຼາຍຈົນສຸດປາຍພື້ນພິພົບໂລກ.…ພວກເຮົາເປັນພົນລະເມືອງນະຄອນຂອງພຣະເຈົ້າ, ນະຄອນນັ້ນສູງເຖິງສະຫວັນຊັ້ນຟ້າ ແລະ ຍິ່ງໃຫຍ່ກວ່ານະຄອນທີ່ພວກຜູ້ເຜີຍພຣະທຳບໍຣິສຸດຕັ້ງຊື່ວ່າ “ບາບີໂລນ.” ນະຄອນບາບີໂລນທຳທ່າວ່າມາຈາກພຣະເຈົ້າ, ມັນອ້າງວ່າ ໄດ້ເພິ່ງພາຕົນເອງຈົນຂຶ້ນສະຫວັນ ແລະ ໂອ້ອວດວ່າ ມີສະຕິປັນຍາທີ່ອະມະຕະ. ໃນທີ່ສຸດມັນຍັງອວດໂດຍບໍ່ມີເຫດຜົນວ່າ, ມັນບໍ່ເຄີຍເຮັດຜິດ ແລະ ຈະບໍ່ມີວັນເຮັດຜິດໄດ້ຈັກເທື່ອ.”² {GC 237.1}

ໃນແຕ່ລະສະຕະວັດຫຼັງຈາກນັ້ນ ກໍມີຄົນເກີດມາເພື່ອສືບຕໍ່ການປະທ້ວງນີ້. ມີຜູ້ສອນໃນຍຸກຕົ້ນໆນັ້ນ ໄດ້ເດີນທາງໄປໃນດິນແດນຕ່າງໆ, ເຖິງແມ່ນວ່າກຸ່ມເຫຼົ່ານີ້ຈະມີຊື່ທີ່ເອີ້ນແຕກຕ່າງກັນ, ແຕ່ທຸກຄົນມີລັກສະນະເໝືອນຜູ້ປະກາດຊາວໂວດົວ ແລະ ໄດ້ເຜີຍແຜ່ຄວາມຮູ້ເລື່ອງຂ່າວປະເສີດໃນທຸກບ່ອນທີ່ພວກເຂົາໄປ ຈົນສາມາດເຈາະເຂົ້າໄປເຖິງປະເທດເນເທີແລນ; ຄຳສອນຂອງພວກເຂົາແຜ່ຂະຫຍາຍຢ່າງໄວວາ. ພຣະຄຳພີຂອງຊາວໂວດົວໄດ້ຖືກແປເປັນພາສາຮໍແລນ. ພວກເຂົາກ່າວວ່າ “ຂ່າວປະເສີດມີປະໂຫຍດຫຼາຍ; ມັນບໍ່ແມ່ນນິຍາຍ ຫຼື ການເວົ້າຕະຫຼົກ, ມັນບໍ່ແມ່ນເລື່ອງໄຮ້ສາລະ ຫຼື ການຫຼອກລວງ, ແຕ່ເປັນຖ້ອຍຄຳແຫ່ງຄວາມຈິງ. ເຖິງແມ່ນວ່າເປືອກພາຍນອກອາດຈະແຂງຄືກະດູກໃນບາງຕອນ, ແຕ່ຂ້າງໃນນັ້ນມີໄຂກະດູກທີ່ຫອມຫວານ, ຄວາມໝາຍຄືຂ້າງໃນຂ່າວປະເສີດນັ້ນມີສິ່ງທີ່ດີ ແລະ ບໍຣິສຸດທີ່ສາມາດຄົ້ນພົບໄດ້ງ່າຍ.”³ ນີ້ແມ່ນຄຳຂຽນຂອງຜູ້ສະໜັບສະໜູນຄວາມເຊື່ອດັ້ງເດີມໃນສະຕະວັດທີ 12. {GC 238.1}

ພໍເຖິງຕອນນີ້ ຄຣິສຕະຈັກໂຣມກໍເລີ່ມຕົ້ນການກົດຂີ່ຂົ່ມເຫັງ; ແຕ່ທ່າມກາງກອງໄຟປະຫານ ແລະ ການຖືກທໍລະມານນັ້ນ ຜູ້ເຊື່ອຍັງເພີ່ມຂຶ້ນຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ; ໂດຍພວກເຂົາປະກາດຢືນຢັນວ່າ ສຳລັບເລື່ອງສາສະໜາແລ້ວ ມີແຕ່ພຣະຄຳພີເທົ່ານັ້ນ ທີ່ມີສິດອຳນາດແບບບໍ່ມີຄວາມຜິດພ້ຽນ. ຄົນເຫຼົ່ານີ້ຍັງກ່າວອີກວ່າ: “ບໍ່ຄວນມີການບັງຄັບໃຫ້ຜູ້ໃດເຊື່ອ, ແຕ່ຕ້ອງຊະນະໃຈທຸກຄົນດ້ວຍການປະກາດ.”⁴ {GC 238.2}

ເມັດພືດແຫ່ງຄຳສອນຂອງລູເທີ ໄດ້ພົບດິນດີໃນປະເທດເນເທີແລນ ແລະ ມີຜູ້ຊາຍທີ່ຫ້າວຫັນຈິງໃຈ ແລະ ສັດຊື່ບາງຄົນລຸກຂຶ້ນມາເພື່ອປະກາດຂ່າວປະເສີດ. ໜຶ່ງໃນຄົນເຫຼົ່ານີ້ຄື ເມັນໂນ ຊີໂມນ (Menno Simons) ທີ່ມາຈາກແຂວງໜຶ່ງຂອງຮໍແລນ. ລາວໄດ້ຮັບການສຶກສາໃຫ້ເປັນໂຣມັນກາໂຕລິກ ແລະ ໄດ້ຮັບການເຈີມຕັ້ງໃນຖານະບາດຫຼວງ, ແຕ່ລາວບໍ່ຮູ້ເລື່ອງພຣະຄຳພີເລີຍ ແລະ ກໍບໍ່ຍອມອ່ານ ເພາະຢ້ານວ່າຈະຖືກຫຼອກໃຫ້ຫຼົງເຊື່ອຄຳສອນນອກຮີດ. ເມື່ອຮູ້ສຶກສົງໄສວ່າ ເຂົ້າຈີ່ໃນພິທີສິນລະນຶກ ໄດ້ກາຍເປັນເນື້ອແທ້ຂອງພຣະຄຣິສຕາມຄຳສອນຂອງຄຣິສຕະຈັກໂຣມຫຼືບໍ່, ລາວຖືວ່າຄວາມສົງໄສນັ້ນເປັນການທົດລອງຈາກຊາຕານ; ລາວຈຶ່ງອະທິຖານສາລະພາບຄວາມບາບເພື່ອຫຼຸດພົ້ນຈາກຄວາມຄິດນັ້ນ ແຕ່ກໍບໍ່ໄດ້ຜົນ. ລາວຈຶ່ງຫັນໄປໃຊ້ຊີວິດແບບສຳມະເລເທເມົາ ໂດຍຫວັງວ່າຈະສາມາດດັບສຽງຈິດສຳນຶກຜິດຊອບທີ່ຟ້ອງດັງຢູ່ໃນໃຈ ແຕ່ກໍບໍ່ໄດ້ຜົນເຊັ່ນກັນ. ເມື່ອເວລາຜ່ານໄປໄດ້ໄລຍະໜຶ່ງ ລາວໄດ້ຮັບການດົນໃຈໃຫ້ສຶກສາພຣະຄຳພີໃໝ່ ແລະ ບົດຄວາມງານຂຽນຂອງລູເທີ; ສິ່ງເຫຼົ່ານີ້ເຮັດໃຫ້ລາວຮັບເຊື່ອຕາມຄຳສອນຂອງຝ່າຍປະຕິຮູບ. ຕໍ່ມາບໍ່ດົນລາວໄດ້ເຫັນການຕັດຄໍປະຫານຊີວິດຊາຍຄົນໜຶ່ງ ຍ້ອນລາວໄດ້ຮັບບັບຕິສະມາໃໝ່ໃນຖານະຜູ້ໃຫຍ່. ເຫດການນີ້ເປັນແຮງບັນດານໃຈໃຫ້ລາວສຶກສາພຣະຄຳພີກ່ຽວກັບການຮັບບັບຕິສະມາໃຫ້ເດັກອ່ອນ. ລາວບໍ່ສາມາດພົບຫຼັກຖານໃນພຣະຄຳພີທີ່ສະໜັບສະໜູນເລື່ອງດັ່ງກ່າວ ແຕ່ເຫັນວ່າພຣະຄຳພີລ້ວນແຕ່ສອນວ່າການກັບໃຈ ແລະ ຄວາມເຊື່ອເປັນເງື່ອນໄຂທີ່ຈຳເປັນຂອງການຮັບບັບຕິສະມາ. {GC 238.3}

ເມັນໂນຖອນຕົວອອກຈາກຄຣິສຕະຈັກໂຣມ ແລະ ອຸທິດຊີວິດເພື່ອສອນຄວາມຈິງທີ່ເພິ່ນໄດ້ຮັບ. ໃນເຢຍລະມັນ ແລະ ເນເທີແລນມີກຸ່ມຄົນທີ່ຖືສາສະໜາແບບພ້ຽນໆກຸ່ມໜຶ່ງ; ພວກເຂົາສອນເລື່ອງທີ່ບໍ່ສົມເຫດສົມຜົນ ແລະ ສ້າງຄວາມແຕກແຍກ. ຄົນກຸ່ມນີ້ເລີ່ມຕົ້ນກ່າວຫາຄວາມເປັນລະບຽບຮຽບຮ້ອຍ ແລ້ວກໍສືບຕໍ່ຈົນເກີດຄວາມຮຸນແຮງ ແລະ ການກໍ່ກະບົດ. ເມັນໂນເຫັນເຖິງຜົນລັບອັນໜ້າຢ້ານທີ່ຈະຕາມມາຢ່າງຫຼີກລ່ຽງບໍ່ໄດ້ ຈາກການເຄື່ອນໄຫວຂອງຄົນກຸ່ມນີ້; ລາວຈຶ່ງຄັດຄ້ານຄຳສອນທີ່ຜິດພ້ຽນ ແລະ ແຜນອຸບາຍທີ່ສ້າງຄວາມປັ່ນປ່ວນຂອງພວກຄັ່ງໄຄ້ສາສະໜາຢ່າງເຕັມທີ່. ຢ່າງໃດກໍຕາມ, ມີຫຼາຍຄົນທີ່ເຄີຍຫຼົງຕາມພວກຄັ່ງສາສະໜາເຫຼົ່ານັ້ນ, ແຕ່ກັບໃຈປະຖິ້ມຄຳສອນທີ່ອັນຕະລາຍຂອງພວກເຂົາ. ນອກຈາກນັ້ນ, ຍັງມີລູກຫຼານຂອງຄຣິສຕຽນສະໄໝບູຮານຫຼາຍຄົນທີ່ຍັງເຫຼືອຢູ່, ເຊິ່ງເປັນໝາກຜົນຂອງການສອນຂອງພວກຊາວໂວດົວ. ເມັນໂນເຮັດວຽກກັບຄົນເຫຼົ່ານີ້ດ້ວຍຄວາມກະຕືລືລົ້ນ ແລະ ໄດ້ພົບຄວາມສຳເລັດ. {GC 239.1}

ເມັນໂນເດີນທາງສັ່ງສອນພ້ອມດ້ວຍລູກເມຍເປັນເວລາ 25 ປີ ໂດຍທີ່ຕ້ອງທົນກັບຄວາມລຳບາກຍາກເຢັນ ແລະ ຄວາມຂັດສົນ ທັງໄດ້ສ່ຽງຊີວິດຢູ່ເລື້ອຍໆ. ລາວເດີນທາງທົ່ວປະເທດເນເທີແລນ ແລະ ພາກເໜືອຂອງເຢຍລະມັນ; ສ່ວນຫຼາຍລາວປະກາດກັບຄົນຍາກຈົນ ແຕ່ອິດທິພົນຂອງລາວໄດ້ຂະຫຍາຍອອກຢ່າງກວ້າງຂວາງ. ເຖິງແມ່ນວ່າເມັນໂນມີການສຶກສາໜ້ອຍ ແຕ່ໂດຍທຳມະຊາດແລ້ວ ລາວເປັນຄົນເວົ້າຄ່ອງ, ມີຄວາມສັດຊື່ທີ່ບໍ່ອ່ຽງເອນ, ເປັນຄົນອ່ອນນ້ອມຖ່ອມຕົນ, ມີທ່າທາງທີ່ສຸພາບອ່ອນໂຍນ ແລະ ພຽນຮັກສາສິນທຳຢ່າງຈິງໃຈ; ຊີວິດຂອງລາວເປັນແບບຢ່າງເຖິງຫຼັກທຳມະທີ່ລາວສອນ, ຄົນທັງຫຼາຍຈຶ່ງໄວ້ເນື້ອເຊື່ອໃຈລາວ. ຜູ້ຕິດຕາມຄຳສອນຂອງລາວຕ່າງກະຈັດກະຈາຍໄປ ແລະ ຖືກກົດຂີ່ຂົ່ມເຫັງ. ພວກເຂົາໄດ້ຮັບຄວາມເສຍຫາຍຢ່າງໃຫຍ່ຫຼວງ ຈາກການຖືກນັບຮວມກັບພວກຊາວເມືອງມຸນສະເຕີ (Münster) ທີ່ຄັ່ງສາສະໜາ. ຢ່າງໃດກໍຕາມ, ມີຄົນຈຳນວນຫຼວງຫຼາຍຮັບເຊື່ອຍ້ອນການປະກາດຂອງລາວ. {GC 239.2}

ການກົດຂີ່ຂົ່ມເຫັງ

ບໍ່ມີບ່ອນໃດທີ່ຮັບເອົາຄຳສອນຂອງຝ່າຍປະຕິຮູບໂດຍທົ່ວໄປຫຼາຍກວ່າປະເທດເນເທີແລນ; ໃນຂະນະດຽວກັນ, ແທບຈະບໍ່ມີປະເທດໃດທີ່ຂົ່ມເຫັງຜູ້ເຊື່ອສັດທາຮຸນແຮງກວ່າປະເທດເນເທີແລນ. ສ່ວນໃນປະເທດເຢຍລະມັນ ຈັກກະພັດ ຊານສ໌ທີ 5 ໄດ້ອອກຄຳສັ່ງຫ້າມຂະບວນການປະຕິຮູບ; ແລະເພິ່ນຄົງຍິນດີປະຫານຊີວິດຜູ້ເຊື່ອສັດທາທຸກຄົນ ແຕ່ບັນດາເຈົ້າແຂວງໄດ້ລຸກຂຶ້ນຂັດຂວາງຄວາມໂຫດຮ້າຍຂອງເພິ່ນ. ຢ່າງໃດກໍຕາມ, ປະເທດເນເທີແລນນັ້ນ ເປັນປະເທດທີ່ຈັກກະພັດມີອຳນາດຫຼາຍກວ່າ; ສະນັ້ນ, ເພິ່ນຈຶ່ງອອກຄຳສັ່ງຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງໃຫ້ຂົ່ມເຫັງຜູ້ເຊື່ອຝ່າຍການປະຕິຮູບ. ການອ່ານພຣະຄຳພີ, ການໄປຟັງຄຳເທດສະໜາທີ່ອ້າງພຣະຄຳພີ ຫຼື ແມ່ນແຕ່ການເວົ້າກ່ຽວກັບພຣະຄຳພີນັ້ນ ລ້ວນແຕ່ມີໂທດປະຫານຊີວິດດ້ວຍການເຜົາໄຟ. ການອະທິຖານຕໍ່ພຣະເຈົ້າເປັນການສ່ວນຕົວ, ການຫຼີກລ່ຽງທີ່ຈະກົ້ມຂາບຮູບເຄົາລົບ ຫຼື ການຮ້ອງບົດເພງສັນລະເສີນກໍມີໂທດປະຫານເຊັ່ນກັນ. ແມ່ນແຕ່ຄົນທີ່ຍອມຮັບວ່າການກະທຳດັ່ງກ່າວເປັນຄວາມຜິດ ກໍຍັງຖືກປະຫານ, ຖ້າເປັນຜູ້ຊາຍກໍໃຫ້ປະຫານດ້ວຍການຕັດຄໍ, ຖ້າເປັນແມ່ຍິງກໍໃຫ້ປະຫານດ້ວຍການຝັງທັງເປັນ. ຫຼາຍພັນຄົນເສຍຊີວິດພາຍໃຕ້ການປົກຄອງຂອງຈັກກະພັດ ຊານສ໌ ແລະ ຈັກກະພັດ ຟີລິບທີ 2. {GC 239.3}

ມີຄັ້ງໜຶ່ງທີ່ທຸກຄົນໃນຄອບຄົວຖືກນຳມາຕໍ່ໜ້າເຈົ້າໜ້າທີ່ສານຄະດີນອກຮີດ ໂດຍມີຂໍ້ກ່າວຫາວ່າ ພວກເຂົາບໍ່ໄປຮ່ວມພິທີສິນລະນຶກ ແຕ່ນະມັດສະການຢູ່ເຮືອນ. ເມື່ອຖືກສອບສວນເຖິງພຶດຕິກຳຂອງພວກເຂົາໃນຂະນະທີ່ບໍ່ມີຄົນອື່ນຢູ່ນັ້ນ ລູກຊາຍຫຼ້າໄດ້ຕອບວ່າ: “ພວກເຮົາກໍຄູ້ເຂົ່າລົງອະທິຖານ ຂໍໃຫ້ພຣະເຈົ້າຊົງໂຜດສ່ອງສະຫວ່າງເຂົ້າມາໃນຈິດໃຈຂອງພວກເຮົາ ແລະ ອະໄພຄວາມຜິດບາບ, ແລ້ວກໍອະທິຖານເພື່ອອົງປະມຸກຂອງຊາດ ໃຫ້ການປົກຄອງຂອງເພິ່ນຈະເລີນຂຶ້ນ ແລະ ໃຫ້ເພິ່ນມີຄວາມສຸກໃນຊີວິດ. ພວກເຮົາກໍອະທິຖານເພື່ອເຈົ້າໜ້າທີ່ບ້ານເມືອງ ຂໍໃຫ້ພຣະເຈົ້າຊົງໂຜດປົກປັກຮັກສາພວກເຂົາ.”⁵ ຜູ້ພິພາກສາບາງຄົນຮູ້ສຶກຊາບຊຶ້ງ; ຢ່າງໃດກໍຕາມ, ພໍ່ກັບລູກຊາຍຄົນໜຶ່ງກໍຖືກຕັດສິນປະຫານຊີວິດດ້ວຍການເຜົາໄຟ. {GC 240.1}

ແຕ່ຄວາມເຊື່ອຂອງຜູ້ສະຫຼະຊີວິດນັ້ນບໍ່ໄດ້ໜ້ອຍໄປກວ່າຄວາມໂກດແຄ້ນຂອງຜູ້ຂົ່ມເຫັງພວກເຂົາ. ບໍ່ພຽງແຕ່ຜູ້ຊາຍເທົ່ານັ້ນ, ແຕ່ຜູ້ຍິງທີ່ອ່ອນໂຍນ ແລະ ຍິງສາວທີ່ອ່ອນໄວກໍໄດ້ສະແດງເຖິງຄວາມກ້າຫານທີ່ບໍ່ຫວັ່ນໄຫວ. “ຜູ້ເປັນພັນລະຍາຈະຢືນຢູ່ໃກ້ຫຼັກປະຫານຂອງສາມີ ແລະ ຈະກະຊິບຄຳປອບໂຍນໃນຂະນະທີ່ລາວທົນໄຟເຜົານັ້ນ ຫຼື ຈະຮ້ອງບົດເພງສັນລະເສີນເພື່ອເປັນກຳລັງໃຈ.” “ຍິງສາວຈະນອນຢູ່ໃນຫຼຸມຝັງສົບເພື່ອຖືກຝັງທັງເປັນ ໂດຍມີທ່າທາງເໝືອນກັບວ່າກຳລັງເຂົ້າຫ້ອງນອນ ເພື່ອຫຼັບໃນກາງຄືນ ຫຼື ບາງຄົນຖືກນຳໄປທີ່ຫຼັກປະຫານ ແລະ ຖືກເຜົາໄຟໃຫ້ຕາຍ ໂດຍທີ່ນຸ່ງເຄື່ອງທີ່ດີທີ່ສຸດ ເໝືອນກຳລັງໄປງານແຕ່ງດອງຂອງຕົນເອງ.”⁶ {GC 240.2}

ເຊັ່ນດຽວກັບສະໄໝທີ່ພວກບໍ່ນັບຖືພຣະເຈົ້າພະຍາຍາມທຳລາຍຂ່າວປະເສີດ, ເລືອດຂອງຊາວຄຣິສຕຽນກໍເປັນດັ່ງເມັດພືດ.⁷ ການຂົ່ມເຫັງຊ່ວຍເພີ່ມຈຳນວນຄົນທີ່ເປັນພະຍານເພື່ອຄວາມຈິງ. ແຕ່ລະປີທີ່ຜ່ານໄປນັ້ນ ຈັກກະພັດຮູ້ສຶກເຈັບໃຈ ຈົນຈະເປັນບ້າຍ້ອນປະຊາຊົນຢືນຢັດເດັດດ່ຽວບໍ່ຍອມຈຳນົນ; ເພິ່ນຈຶ່ງຊຸກຍູ້ໃຫ້ມີການຂົ່ມເຫັງອັນໂຫດຮ້າຍຕໍ່ໄປ, ແຕ່ກໍບໍ່ເປັນຜົນ. ໃນທີ່ສຸດທ່ານວິນລຽມແຫ່ງອໍເຣນ (William of Orange) ຜູ້ມີຈິດໃຈອັນສູງສົ່ງ ໄດ້ນຳການປະຕິວັດທີ່ປົດປ່ອຍປະເທດຮໍແລນໃຫ້ມີສິດເສລີພາບໃນການນະມັດສະການພຣະເຈົ້າ. {GC 240.3}

ຕາມສາຍພູພີດມົງ, ໃນເຂດທົ່ງພຽງຂອງປະເທດຝຣັ່ງ ແລະ ຕາມຊາຍຝັ່ງທະເລແຫ່ງປະເທດຮໍແລນ, ມີເລືອດຂອງພວກສາວົກ ເປັນເຄື່ອງໝາຍຂອງການປະກາດຂ່າວປະເສີດທີ່ຂະຫຍາຍອອກໄປ; ແຕ່ໃນບັນດາປະເທດທາງເໜືອ ຂ່າວປະເສີດສາມາດເຂົ້າໄປໄດ້ຢ່າງສະຫງົບ. ນັກສຶກສາທີ່ຮຽນຢູ່ເມືອງວິດເທັນເບີກ ໄດ້ກັບຄືນໄປບ້ານເຮືອນຂອງຕົນ ໃນສະແກນດິເນເວຍ ແລະ ນຳຄຳສອນຝ່າຍການປະຕິຮູບເມືອນຳ. ການພິມເຜີຍແຜ່ບົດຄວາມງານຂຽນຂອງລູເທີ ຍັງເປັນອີກທາງໜຶ່ງທີ່ກະຈາຍຄວາມສະຫວ່າງ. ປະຊາຊົນໃນປະເທດທາງເໜືອເປັນຄົນລຽບງ່າຍ ແລະ ສູ້ທົນ; ຄົນເຫຼົ່ານີ້ໄດ້ຫັນຈາກຄວາມຊົ່ວ, ພິທີກຳອັນຫຼູຫຼາອະລັງການ ແລະ ຈາກຄວາມງົມງວາຍຂອງຄຣິສຕະຈັກໂຣມ ເພື່ອຮັບເອົາຄວາມບໍຣິສຸດ ແລະ ຄວາມລຽບງ່າຍຂອງສັດຈະທຳຄວາມຈິງໃນພຣະຄຳພີເຊິ່ງອຳນວຍໃຫ້ມີຊີວິດ. {GC 240.4}

ການປະກາດໃນປະເທດເດນມາກ

ທ້າວ ທາວເຊັນ (Tausen) “ຜູ້ປະຕິຮູບປະເທດເດນມາກ,” ເປັນລູກຊາຍຊາວກະສິກອນ. ຕັ້ງແຕ່ຍັງເປັນເດັກນ້ອຍກໍປາກົດໃຫ້ເຫັນວ່າ ລາວມີສະຕິປັນຍາອັນຫຼັກແຫຼມ. ລາວໃຝ່ຝັນຢ່າງແຮງກ້າ ຢາກມີໂອກາດສຶກສາຮ່ຳຮຽນ ແຕ່ໂດຍສະຖານະຂອງພໍ່ແມ່ກໍບໍ່ມີໂອກາດ, ລາວຈຶ່ງເຂົ້າໄປຢູ່ສຳນັກນັກບວດແຫ່ງໜຶ່ງ. ຄວາມບໍຣິສຸດຂອງຊີວິດ ພ້ອມກັບຄວາມອຸດສາພາກພຽນ ແລະ ຄວາມສັດຊື່ຂອງລາວ ສາມາດຊະນະໃຈຜູ້ທີ່ຮັບຜິດຊອບລາວ. ເມື່ອທົດສອບແລ້ວ ກໍປາກົດວ່າ ລາວມີຄວາມສາມາດທີ່ໜ້າຈະເປັນປະໂຫຍດໃຫ້ຄຣິສຕະຈັກໂຣມໃນອະນາຄົດ. ມີການຕັດສິນໃຈ ສົ່ງລາວໄປຮຽນຕໍ່ໃນມະຫາວິທະຍາໄລແຫ່ງໃດແຫ່ງໜຶ່ງຂອງເຢຍລະມັນ ຫຼື ເນເທີແລນ ໂດຍອະນຸຍາດໃຫ້ລາວເປັນຜູ້ເລືອກມະຫາວິທະຍາໄລເອງ; ແຕ່ມີເງື່ອນໄຂດຽວ ຈະຕ້ອງບໍ່ໄປຮຽນຢູ່ເມືອງວິດເທັນເບີກ. ພວກພຣະກາໂຕລິກກ່າວວ່າ ນັກວິຊາການຂອງຄຣິສຕະຈັກໂຣມຈະຕ້ອງບໍ່ສ່ຽງອັນຕະລາຍຈາກຢາພິດແຫ່ງຄຳສອນນອກຮີດ. {GC 241.1}

ທາວເຊັນໄປຮຽນຢູ່ເມືອງໂຄໂລນ (Cologne) ເຊິ່ງໃນເວລານັ້ນເປັນໜຶ່ງໃນເມືອງທີ່ສະໜັບສະໜູນຄຣິສຕະຈັກໂຣມຢ່າງເຂັ້ມແຂງ ແລະ ໃນສະໄໝນີ້ກໍເຊັ່ນກັນ. ໃນບໍ່ດົນ, ລາວກໍຮູ້ສຶກເບື່ອໜ່າຍກັບພວກນັກວິຊາການທີ່ເນັ້ນການປະຕິບັດທຳເພື່ອເຂົ້າເຖິງພຣະເຈົ້າ. ໃນຊ່ວງເວລານັ້ນ ລາວໄດ້ຮັບບົດຄວາມງານຂຽນຂອງລູເທີ ແລະ ໄດ້ອ່ານຂໍ້ຄວາມເຫຼົ່ານັ້ນດ້ວຍຄວາມປະຫຼາດໃຈ ແລະ ຄວາມຍິນດີ; ລາວຈຶ່ງປາຖະໜາຢ່າງຍິ່ງທີ່ຈະມີໂອກາດສຶກສາກັບລູເທີໂດຍກົງ. ແຕ່ຖ້າໄປຮຽນກັບລູເທີ ກໍສ່ຽງທີ່ຈະເຮັດໃຫ້ເຈົ້າໜ້າທີ່ສຳນັກນັກບວດຜິດໃຈ ຈົນຕັດທຶນການສຶກສາຂອງລາວ. ໃນບໍ່ຊ້າລາວກໍຕັດສິນໃຈ ແລະ ໄດ້ໄປລົງທະບຽນເປັນນັກສຶກສາຢູ່ເມືອງວິດເທັນເບີກ. {GC 241.2}

ເມື່ອກັບຄືນໄປປະເທດເດນມາກ, ທາວເຊັນກໍໄປຢາມສຳນັກນັກບວດຂອງລາວ. ຄາວນັ້ນຍັງບໍ່ມີໃຜສົງໄສວ່າລາວເຊື່ອຕາມຄຳສອນຂອງລູເທີ ແລະ ລາວກໍບໍ່ໄດ້ເປີດເຜີຍຄວາມລັບນັ້ນໃຫ້ໃຜຮູ້ ແຕ່ພະຍາຍາມນຳໝູ່ເພື່ອນໃຫ້ມີຄວາມເຊື່ອທີ່ບໍຣິສຸດ ແລະ ຊີວິດທີ່ປາສະຈາກມົນທິນບາບ ໂດຍບໍ່ຍຸຍົງໃຫ້ພວກເຂົາເກີດອະຄະຕິ. ລາວເປີດພຣະຄຳພີມາອະທິບາຍຄວາມໝາຍທີ່ແທ້ຈິງ, ແລ້ວສຸດທ້າຍກໍປະກາດໃຫ້ພວກເຂົາຟັງວ່າ ພຣະຄຣິສຊົງເປັນຄວາມຊອບທຳຂອງຄົນບາບ ແລະ ຊົງເປັນຄວາມຫວັງດຽວທີ່ຈະໄດ້ຮັບຄວາມລອດພົ້ນ. ຫົວໜ້າສຳນັກນັກບວດໂກດຮ້າຍ ຍ້ອນລາວຫວັງເປັນຢ່າງຍິ່ງວ່າ ທາວເຊັນຈະກາຍເປັນຜູ້ປົກປ້ອງຄຣິສຕະຈັກໂຣມທີ່ເກັ່ງກ້າ. ທາວເຊັນຈຶ່ງຖືກຍ້າຍສຳນັກໄປຢູ່ສຳນັກໃໝ່ ແລະ ຖືກກັກຂັງໃນຫ້ອງ ໂດຍມີຜູ້ເຝົ້າຍາມຢ່າງເຂັ້ມງວດ. {GC 241.3}

ແຕ່ບໍ່ຊ້າມີບາດຫຼວງບາງຄົນປະກາດວ່າ ຕົນໄດ້ຮັບເຊື່ອຕາມຫຼັກໂປຣແຕັສຕັງ ອັນເປັນເຫດໃຫ້ພວກທີ່ຄວບຄຸມທາວເຊັນນັ້ນຕົກໃຈຢ້ານ. ລາວໄດ້ສື່ສານກັບນັກບວດຄົນອື່ນຜ່ານກົງເຫຼັກຂອງຫ້ອງຂັງ ຈົນຄົນເຫຼົ່ານັ້ນໄດ້ຮູ້ຈັກຄວາມຈິງ. ຖ້າຫາກວ່າພວກເຈົ້າໜ້າທີ່ຄຣິສຕະຈັກໂຣມໃນເດນມາກມີຄວາມຊຳນານຕໍ່ແຜນການຂອງຄຣິສຕະຈັກເລື່ອງການຈັດການກັບພວກນອກຮີດແລ້ວ ທາວເຊັນກໍຄົງຖືກປິດປາກໄວ້ຕະຫຼອດການ; ແຕ່ແທນທີ່ພວກເຂົາຈະຂັງລາວໄວ້ໃນຄຸກມືດຈົນຕາຍ ກໍພັດຂັບໄລ່ລາວອອກຈາກສຳນັກນັກບວດແທນ. ເຖິງຄາວນີ້ພວກເຂົາກໍໝົດອຳນາດ, ເພາະຫາກໍມີດຳລັດຈາກກະສັດອອກມາປົກປ້ອງຜູ້ສອນຫຼັກຄວາມເຊື່ອຂອງຝ່າຍການປະຕິຮູບ. ແລ້ວທາວເຊັນກໍເລີ່ມຕົ້ນການປະກາດ; ໂບດຕ່າງໆໄດ້ເປີດປະຕູຕ້ອນຮັບລາວ ແລະ ປະຊາຊົນກໍພາກັນໄປຟັງ. ໃນຂະນະນັ້ນມີຄົນອື່ນນອກຈາກທາວເຊັນທີ່ປະກາດພຣະຄຳຂອງພຣະເຈົ້າ. ພຣະຄຳພີໃໝ່ສະບັບແປເປັນພາສາເດນມາກ ຖືກນຳໄປເຜີຍແຜ່ຢ່າງກວ້າງຂວາງ. ຄວາມພະຍາຍາມຂອງຝ່າຍສັນຕະປາປາໃນການຢັບຢັ້ງການປະກາດ ໄດ້ກາຍເປັນເຫດທີ່ຊ່ວຍຂະຫຍາຍການປະກາດນັ້ນເອງ; ໃນບໍ່ຊ້າ, ປະເທດເດນມາກຈຶ່ງປະກາດການຍອມຮັບຄຳສອນຂອງຂະບວນການປະຕິຮູບ. {GC 242.1}

ຂ່າວປະເສີດໃນປະເທດສະວີເດັນ

ໃນປະເທດສະວີເດັນພວກຊາວໜຸ່ມທີ່ເຄີຍດື່ມນໍ້າຈາກນໍ້າສ້າງແຫ່ງຄວາມຈິງທີ່ເມືອງວິດເທັນເບີກ ໄດ້ເອົານໍ້າແຫ່ງຊີວິດໄປໃຫ້ຄົນໃນຊາດຂອງຕົນ. ທ່າມກາງຜູ້ນຳການປະຕິຮູບປະເທດສະວີເດັນ ມີພີ່ນ້ອງສອງຄົນຊື່ ໂອລັບ ແລະ ໂລເຣັນທີອັດ ເປຕຣີ (Olaf and Laurentius Petri), ເປັນລູກຊາຍຂອງຊ່າງຕີເຫຼັກຄົນໜຶ່ງໃນເມືອງໂອເຣໂບ (Orebro). ສອງອ້າຍນ້ອງນີ້ເປັນລູກສິດຂອງລູເທີ ແລະ ເມລັງໂທນ, ແລະມີຄວາມພາກພຽນທີ່ຈະສອນຄວາມຈິງທີ່ພວກເຂົາໄດ້ຮຽນຮູ້. ໂອລັບເໝືອນລູເທີທີ່ປະກາດຢ່າງກະຕືລືລົ້ນ ແລະ ປຸກປະຊາຊົນໃຫ້ຕື່ນດ້ວຍວາຈາທີ່ຄົມຄາຍ; ສ່ວນໂລເຣັນທີອັດນັ້ນ ເໝືອນເມລັງໂທນ ຄືເປັນນັກຄິດທີ່ຮຽນສູງ ແລະ ມີອາລົມສະຫງົບສຸຂຸມ. ທັງສອງຄົນຢຶດຫຼັກສິນລະທຳ, ມີຄວາມເຂົ້າໃຈດ້ານສາສະໜາສາດຢ່າງດີ ແລະ ມີຄວາມກ້າຫານທີ່ບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນການປະກາດສັດຈະທຳຄວາມຈິງ. ໃນຂະນະດຽວກັນ, ມີການຕໍ່ຕ້ານຈາກພວກຝ່າຍສັນຕະປາປາຢ່າງບໍ່ຂາດສາຍ; ບາດຫຼວງກາໂຕລິກໄດ້ປຸກລະດົມປະຊາຊົນທີ່ຂາດການສຶກສາ ແລະ ງົມງວາຍ. ໂອລັບ ເປຕຣີ ຖືກພວກກຸ່ມຄົນຫົວຮຸນແຮງບຸກໂຈມຕີເລື້ອຍໆ ແລະ ໃນຫຼາຍຄັ້ງເກືອບໜີບໍ່ລອດ. ຢ່າງໃດກໍຕາມ, ນັກປະຕິຮູບເຫຼົ່ານີ້ໄດ້ຮັບຄວາມໂປດປານ ແລະ ການປົກປ້ອງຈາກກະສັດ. {GC 242.2}

ສະໄໝນັ້ນ ຄົນທັງຫຼາຍຢູ່ພາຍໃຕ້ການປົກຄອງຂອງຄຣິສຕະຈັກໂຣມ, ປະຊາຊົນຈຶ່ງຕົກຢູ່ໃນຄວາມທຸກຍາກ ແລະ ຕົກຕ່ຳຍ້ອນຖືກກົດຂີ່ຂົ່ມເຫັງ. ໃນເວລານັ້ນ ພວກເຂົາບໍ່ມີພຣະຄຳພີ ແລະ ການນັບຖືສາສະໜາກາໂຕລິກມີແຕ່ເນັ້ນຮູບແບບ ແລະ ພິທີກຳພາຍນອກ, ບໍ່ມີແສງສະຫວ່າງທີ່ຈະສ່ອງເຂົ້າມາໃນຈິດໃຈ. ເພາະເຫດນີ້, ປະຊາຊົນຈຶ່ງຫັນກັບຄືນໄປຫາຄວາມງົມງວາຍ ແລະ ການປະຕິບັດຂອງບັນພະບຸລຸດທີ່ບໍ່ຮູ້ຈັກພຣະເຈົ້າ. ປະເທດສະວີເດັນຖືກແບ່ງອອກເປັນຝັກເປັນຝ່າຍທີ່ຂັດແຍ້ງກັນ ແລະ ການຂັດແຍ້ງນັ້ນໄດ້ສືບຕໍ່ຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ ຈົນເປັນເຫດເພີ່ມຄວາມທຸກຍາກໃຫ້ກັບທຸກຄົນ. ກະສັດປະເທດສະວີເດັນຕັດສິນໃຈໃຫ້ມີການປະຕິຮູບຝ່າຍການປົກຄອງ ແລະ ຝ່າຍສາສະໜາ; ເພິ່ນຈຶ່ງຕ້ອນຮັບສອງອ້າຍນ້ອງນີ້ໃຫ້ມາຊ່ວຍໃນການຕໍ່ສູ້ກັບຄຣິສຕະຈັກໂຣມ. {GC 243.1}

ໂອລັບ ເປຕຣີ ຢືນຢູ່ຕໍ່ໜ້າກະສັດ ແລະ ຄົນຊັ້ນນຳຂອງສະວີເດັນ ແລະ ທຸ້ມເທສຸດຄວາມສາມາດເພື່ອກ່າວປົກປ້ອງຄຳສອນຂອງຝ່າຍປະຕິຮູບ ຈາກການຖືກໂຈມຕີຂອງນັກຕໍ່ສູ້ຝ່າຍຄຣິສຕະຈັກໂຣມ. ລາວກ່າວວ່າ, ຄົນເຮົາຈະຮັບຄຳສອນຄຣິສຕຽນໃນສະໄໝບູຮານໄດ້ກໍຕໍ່ເມື່ອຄຳສອນນັ້ນຖືກຕ້ອງຕາມພຣະຄຳພີ. ຄຳສອນທີ່ຈຳເປັນຕໍ່ຄວາມເຊື່ອກໍຢູ່ໃນພຣະຄຳພີແລ້ວ ແລະ ເປັນພາສາທີ່ຈະແຈ້ງເຂົ້າໃຈງ່າຍ, ດັ່ງນັ້ນທຸກຄົນສາມາດເຂົ້າໃຈໄດ້. ພຣະຄຣິສຊົງກ່າວວ່າ, “ສິ່ງທີ່ເຮົາສັ່ງສອນບໍ່ແມ່ນຂອງເຮົາ ແຕ່ແມ່ນຄຳສັ່ງສອນຈາກພຣະເຈົ້າຜູ້ທີ່ໄດ້ໃຊ້ເຮົາມາ.” (ໂຢຮັນ 7:16). ສ່ວນອາຈານໂປໂລກໍກ່າວວ່າ ຖ້າເພິ່ນປະກາດຂ່າວປະເສີດອື່ນໃດນອກຈາກທີ່ເພິ່ນໄດ້ຮັບແລ້ວນັ້ນ ກໍຂໍໃຫ້ເພິ່ນຖືກສາບແຊ່ງ.⁸ ໂອລັບກ່າວວ່າ: “ເປັນໄປໄດ້ແນວໃດ ທີ່ຄົນອື່ນຈະບັງອາດອອກຂໍ້ຫ້າມທາງສາສະໜາຕາມໃຈມັກຂອງຕົນ ແລະ ກ່າວວ່າຂໍ້ບັງຄັບດັ່ງກ່າວຈຳເປັນເພື່ອຈະໄດ້ຮັບຄວາມລອດ?”⁹ ລາວອະທິບາຍວ່າ ຄຳສັ່ງຕ່າງໆຂອງຄຣິສຕະຈັກບໍ່ມີອຳນາດ ຖ້າຂັດຕໍ່ພຣະບັນຍັດຂອງພຣະເຈົ້າ; ນອກຈາກນັ້ນ, ລາວຍັງຢຶດຫຼັກການສຳຄັນຂອງໂປຣແຕັສຕັງທີ່ວ່າ “ພຣະຄຳພີພຽງຢ່າງດຽວເທົ່ານັ້ນ” ເປັນບັນທັດຖານແຫ່ງຄວາມເຊື່ອ ແລະ ການປະພຶດປະຕິບັດ. {GC 243.2}

ການຕໍ່ສູ້ນີ້ ເຖິງແມ່ນໄດ້ເກີດໃນບ່ອນທີ່ຂ້ອນຂ້າງລັບຕາ, ແຕ່ກໍຍັງສະແດງໃຫ້ພວກເຮົາເຫັນວ່າ “ຜູ້ຊາຍທີ່ຕໍ່ສູ້ໃນສະໄໝການປະຕິຮູບຄັ້ງໃຫຍ່ນັ້ນມີລັກສະນະຢ່າງໃດ. ຄົນເຫຼົ່ານີ້ບໍ່ໄດ້ຂາດການສຶກສາ, ບໍ່ແມ່ນພວກແບ່ງແຍກ ຫຼື ຄົນມັກໂຕ້ຖຽງເພື່ອໃຫ້ຄົນສົນໃຈ, ແຕ່ກົງກັນຂ້າມ ເປັນຄົນທີ່ໄດ້ສຶກສາພຣະຄຳຂອງພຣະເຈົ້າ ແລະ ຮູ້ຈັກວິທີນຳໃຊ້ອາວຸດທີ່ພົບຢູ່ໃນພຣະຄຳພີເປັນຢ່າງດີ; ໃນເລື່ອງການຮຽນສູງນັ້ນ ພວກເຂົານຳຍຸກ. ຖ້າຫາກພວກເຮົາໃສ່ໃຈສະເພາະກັບສູນກາງການປະຕິຮູບທີ່ຮຸ່ງເຮືອງ ເຊັ່ນເມືອງວິດເທັນເບີກ ແລະ ນະຄອນຊູຣິກ, ແລະຈົດຈໍ່ຢູ່ກັບຄົນຊື່ດັງເຊັ່ນ: ລູເທີ, ເມລັງໂທນ, ສວິງລີ ແລະ ເອໂກລຳພາດິອັດ, ກໍຄົງຈະມີຄົນບອກພວກເຮົາວ່າ ນັ້ນແມ່ນແນວໜ້າຂອງຝ່າຍປະຕິຮູບ ຈຶ່ງບໍ່ໜ້າແປກໃຈທີ່ພວກເຂົາມີຄວາມສາມາດ ແລະ ຄວາມຮູ້ເປັນພິເສດ, ແຕ່ກອງໜູນຄົງບໍ່ເກັ່ງເທົ່າແນວໜ້າດອກ. ແຕ່ເມື່ອພວກເຮົາຫັນມາສັງເກດປະເທດສະວີເດັນທີ່ຢູ່ຫ່າງໄກນັ້ນ ແລະ ພິຈາລະນາບຸກຄົນທີ່ມີຖານະຕ່ຳເຊັ່ນ: ໂອລັບ ແລະ ໂລເຣັນທີອັດ ເປຕຣີ ກໍຈະເຫັນວ່າ ຕັ້ງແຕ່ລະດັບອາຈານຕະຫຼອດຈົນເຖິງບັນດາລູກສິດຂອງພວກເຂົາເປັນຄົນແບບໃດ.…ພວກເຂົາເປັນນັກວິຊາການ ແລະ ເປັນນັກສາສະໜາສາດ ທີ່ໄດ້ຮຽນຮູ້ເຖິງລະບົບຄວາມຈິງແຫ່ງຂ່າວປະເສີດທັງໝົດ ແລະ ເປັນຜູ້ທີ່ສາມາດຊະນະພວກນັກປັດຊະຍາຂອງມະຫາວິທະຍາໄລຕ່າງໆ ແລະ ພວກເຈົ້າໜ້າທີ່ຂອງຄຣິສຕະຈັກໂຣມຢ່າງງ່າຍດາຍ.”¹⁰ {GC 243.3}

ຜົນຂອງການຄັດຄ້ານນັ້ນ ກໍຄືກະສັດຂອງສະວີເດັນໄດ້ຮັບເຊື່ອຄຳສອນຝ່າຍໂປຣແຕັສຕັງ ແລະ ບໍ່ດົນຫຼັງຈາກນັ້ນ ສະພາແຫ່ງຊາດໄດ້ປະກາດເຂົ້າຂ້າງຄຳສອນດັ່ງກ່າວ. ໂອລັບ ເປຕຣີ ໄດ້ແປພຣະຄຳພີໃໝ່ເປັນພາສາສະວີເດັນ ແລະ ຕາມຄວາມປາຖະໜາຂອງກະສັດ ອ້າຍນ້ອງທັງສອງຂອງຕະກູນເປຕຣີ ໄດ້ລົງມືແປພຣະຄຳພີທັງໝົດ. ດັ່ງນັ້ນ, ປະຊາຊົນຊາວສະວີເດັນຈຶ່ງໄດ້ຮັບພຣະຄຳຂອງພຣະເຈົ້າ ໃນພາສາພື້ນເມືອງຂອງພວກເຂົາເອງ. ສະພາແຫ່ງຊາດລົງມະຕິວ່າ ໃຫ້ສົ່ງອາຈານໄປທົ່ວອານາຈັກ ເພື່ອອະທິບາຍພຣະຄຳພີ ແລະ ໃຫ້ມີການສອນເດັກນ້ອຍໃນໂຮງຮຽນໃຫ້ອ່ານພຣະຄຳພີ. {GC 244.1}

ຄວາມມືດແຫ່ງຄວາມໂງ່ຈ້າງົມງວາຍໄດ້ຖືກກຳຈັດຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ ໂດຍຄວາມສະຫວ່າງແຫ່ງຂ່າວປະເສີດ. ເມື່ອໄດ້ຮັບການປົດປ່ອຍຈາກການກົດຂີ່ຂົ່ມເຫັງຂອງຄຣິສຕະຈັກໂຣມແລ້ວ ປະເທດສະວີເດັນຈຶ່ງຈະເລີນຮຸ່ງເຮືອງ ເປັນຊາດທີ່ເຂັ້ມແຂງຢ່າງທີ່ບໍ່ເຄີຍເປັນມາກ່ອນ. ປະເທດສະວີເດັນກາຍເປັນທີ່ໝັ້ນແຫ່ງໜຶ່ງທີ່ຢຶດຫຼັກຄຳສອນຂອງໂປຣແຕັສຕັງ. ໜຶ່ງສະຕະວັດຕໍ່ມາ, ໃນຊ່ວງເວລາທີ່ປະສົບໄພອັນຕະລາຍທີ່ສຸດ, ຊາດນ້ອຍໆ ແລະ ອ່ອນແອແຫ່ງນີ້ເປັນປະເທດດຽວໃນເອີຣົບທີ່ກ້າໃຫ້ການສະໜັບສະໜູນ ແລະ ຊ່ວຍກູ້ຊາດເຢຍລະມັນໃນການຕໍ່ສູ້ອັນຮ້າຍແຮງຂອງ “ສົງຄາມ 30 ປີ.” ໃນຄາວນັ້ນ, ເອີຣົບຕອນເໜືອທັງໝົດເບິ່ງຄືວ່າ ຈະຖືກນຳມາຢູ່ພາຍໃຕ້ການປົກຄອງອັນຊົ່ວຮ້າຍຂອງຄຣິສຕະຈັກໂຣມອີກ. ແຕ່ກອງທັບສະວີເດັນຊ່ວຍປະເທດເຢຍລະມັນຕີກອງກຳລັງຝ່າຍສັນຕະປາປາໃຫ້ຖອຍຮົບ ແລະ ຊ່ວຍພວກໂປຣແຕັສຕັງໃຫ້ເປັນທີ່ຍອມຮັບ ບໍ່ວ່າຈະເຊື່ອຕາມຄຳສອນຂອງລູເທີ ຫຼື ຕາມຄາວິນກໍຕາມ; ນອກຈາກນັ້ນ, ກໍຍັງຟື້ນຟູເສລີພາບທາງຈິດສຳນຶກ ໃນປະເທດທັງຫຼາຍທີ່ຮັບເອົາຄຳສອນຂອງຝ່າຍປະຕິຮູບ. {GC 244.2}

12: ການປະຕິຮູບໃນປະເທດຝຣັ່ງ14: ນັກປະຕິຮູບຊາວອັງກິດລຸ້ນຫຼັງ