12: ການປະຕິຮູບໃນປະເທດຝຣັ່ງ

ການປະທ້ວງແຫ່ງເມືອງສະປາຍ ແລະ ການປະກາດຫຼັກຂໍ້ເຊື່ອທີ່ເມືອງອອກເບີກ ອັນເປັນເຄື່ອງໝາຍແຫ່ງໄຊຊະນະຂອງການປະຕິຮູບໃນເຢຍລະມັນນັ້ນ ຕາມດ້ວຍຄວາມຂັດແຍ້ງ ແລະ ຄວາມມືດມົນເປັນເວລາຫຼາຍປີ. ຄວາມແຕກແຍກໃນກຸ່ມຜູ້ສະໜັບສະໜູນຂະບວນການປະຕິຮູບ ແລະ ການຖືກໂຈມຕີຈາກພວກສັດຕູທີ່ມີອຳນາດ ເຮັດໃຫ້ນິກາຍໂປຣແຕັສຕັງອ່ອນແອລົງ ຈົນເບິ່ງຄືວ່າຈະຕ້ອງຖືກທຳລາຍຢ່າງສິ້ນເຊີງ. ຫຼາຍພັນຄົນຍອມສະຫຼະຊີວິດຍ້ອນຄວາມເຊື່ອ. ເກີດສົງຄາມກາງເມືອງ; ຝ່າຍໂປຣແຕັສຕັງຖືກສະມາຊິກທີ່ເປັນຕົວຕັ້ງຕົວຕີຄົນໜຶ່ງທໍລະຍົດ, ເປັນເຫດໃຫ້ພວກເຈົ້າແຂວງຝ່າຍການປະຕິຮູບບາງຄົນທີ່ສູງສະຫງ່າທີ່ສຸດຕົກຢູ່ໃນກຳມືຂອງຈັກກະພັດ ແລະ ຖືກລາກເປັນຊະເລີຍຕາມເມືອງຕ່າງໆ. ແຕ່ໃນເວລາທີ່ຈັກກະພັດເບິ່ງຄືມີໄຊຊະນະນັ້ນ, ເພິ່ນກໍພັດຕ້ອງພົບກັບຄວາມພ່າຍແພ້. ເພິ່ນໄດ້ເຫັນເຫຍື່ອຖືກກອບກູ້ອອກຈາກກຳມື ແລະ ໃນທີ່ສຸດກໍຕ້ອງປະກາດການຍອມຮັບຕໍ່ຫຼັກຄຳສອນ ເຊິ່ງເພິ່ນໄດ້ທຸ້ມເທຊີວິດເພື່ອທຳລາຍ. ເພິ່ນໄດ້ເອົາອານາຈັກ, ຊັບສົມບັດ ແລະ ຊີວິດຂອງເພິ່ນເອງມາເດີມພັນ ເພື່ອທຳລາຍຄຳສອນທີ່ເພິ່ນເຫັນວ່ານອກຮີດ. ບັດນີ້ຈັກກະພັດເຫັນກອງທັບຂອງເພິ່ນຖືກທຳລາຍໃນສະໜາມຮົບ, ເງິນຄຳໃນກອງຄັງຖືກໃຊ້ຈ່າຍຈົນຫຼ້ອນ ແລະ ປະຊາຊົນໃນອານາຈັກທັງຫຼາຍຂອງເພິ່ນຂູ່ວ່າຈະກະບົດ; ໃນຂະນະດຽວກັນນັ້ນ, ຄວາມເຊື່ອທີ່ເພິ່ນພະຍາຍາມສະກັດກັ້ນຢ່າງໄຮ້ປະໂຫຍດ ກໍກຳລັງຂະຫຍາຍອອກໄປໃນທຸກແຫ່ງຫົນ. ທີ່ຜ່ານມາຈັກກະພັດຊານສ໌ທີ 5 ໄດ້ສູ້ຮົບກັບພຣະເຈົ້າຜູ້ຊົງຣິດທານຸພາບສູງສຸດ. ພຣະເຈົ້າຊົງກ່າວວ່າ: “ໃຫ້ມີແສງແຈ້ງສ່ອງຂຶ້ນ,”¹ ແຕ່ເພິ່ນພະຍາຍາມຮັກສາຄວາມມືດໃຫ້ຄົງຢູ່. ຄວາມຕັ້ງໃຈຂອງເພິ່ນລົ້ມເຫຼວ; ແລ້ວໃນສະພາບທີ່ແກ່ຊະລາກ່ອນໄວ ແລະ ອ່ອນເພຍເມື່ອຍແຮງຈາກການດິ້ນຮົນອັນຍາວນານ, ເພິ່ນຈຶ່ງສະຫຼະຣາຊບັນລັງ ແລະ ໄປຈຳສິນໃນອາຮາມນັກບວດ. {GC 211.1}

ໃນປະເທດສວິສເຊີແລນໄດ້ເກີດວັນເວລາທີ່ມືດມົນສຳລັບຂະບວນການປະຕິຮູບ ເໝືອນທີ່ເກີດໃນປະເທດເຢຍລະມັນ. ເຖິງແມ່ນວ່າ ມີຫຼາຍກຸ່ມເມືອງທີ່ຮັບເອົາຫຼັກຄວາມເຊື່ອຂອງຝ່າຍປະຕິຮູບ, ແຕ່ກໍຍັງມີບາງຄົນຫຼັບຫູຫຼັບຕາ ແລະ ຢຶດຄຳສອນຂອງຄຣິສຕະຈັກໂຣມເອົາໄວ້ແໜ້ນ. ໃນທີ່ສຸດ, ການຂົ່ມເຫັງຜູ້ທີ່ປາຖະໜາທີ່ຈະຮັບເອົາຄວາມຈິງ ເປັນເຫດໃຫ້ເກີດສົງຄາມກາງເມືອງ. ທ່ານ ສວິງລີ ແລະ ຫຼາຍຄົນທີ່ຮ່ວມກັບເພິ່ນໃນການປະຕິຮູບນັ້ນ ໄດ້ລົ້ມຕາຍໃນສະໜາມຮົບອັນນອງເລືອດທີ່ກາເປນ (Cappel). ເອໂກລຳພາດິອັດ ໄດ້ຮັບຜົນກະທົບຈາກຫາຍະນະທີ່ເກີດຂຶ້ນໃນໄລຍະເວລາດັ່ງກ່າວ ແລະ ຕໍ່ມາບໍ່ດົນກໍເສຍຊີວິດ. ຄຣິສຕະຈັກໂຣມສະຫຼອງໄຊຊະນະ; ແລະໃນຫຼາຍບ່ອນເບິ່ງຄືວ່າ ກຳລັງຈະໄດ້ທຸກສິ່ງທີ່ສູນເສຍໄປນັ້ນກັບຄືນມາ. ແຕ່ພຣະເຈົ້າຜູ້ຊົງມີແຜນການອັນໝັ້ນຄົງນິຣັນດອນກໍບໍ່ໄດ້ປະຖິ້ມໄພ່ພົນ ຫຼື ວຽກງານຂອງພຣະອົງ; ພຣະຫັດຂອງພຣະອົງຈະຊົງປົດປ່ອຍພວກເຂົາ. ພຣະອົງຊົງຮຽກເອີ້ນຄົນງານເພື່ອສືບຕໍ່ວຽກງານການປະຕິຮູບໃນດິນແດນຕ່າງໆ. {GC 211.2}

ເລີເຟວ ແລະ ແຟໂຣ

ໃນປະເທດຝຣັ່ງ ກ່ອນທີ່ຊື່ຂອງລູເທີໄດ້ເປັນທີ່ຮູ້ຈັກໃນຖານະນັກປະຕິຮູບ, ແສງອາລຸນເລີ່ມແຈ້ງເບີກຟ້າແລ້ວ. ໜຶ່ງໃນຜູ້ທຳອິດທີ່ຮັບແສງສະຫວ່າງນັ້ນ ແມ່ນຊາຍຊະລາຄົນໜຶ່ງຊື່ເລີເຟວ (Lefevre). ເພິ່ນເປັນຜູ້ທີ່ມີຄວາມຮູ້ຈາກການສຶກສາຮ່ຳຮຽນຢ່າງກວ້າງຂວາງ, ເປັນອາຈານສອນຢູ່ມະຫາວິທະຍາໄລແຫ່ງນະຄອນປາຣີ ແລະ ເປັນຜູ້ສະໜັບສະໜູນລະບອບສັນຕະປາປາຢ່າງຈິງໃຈ ແລະ ກະຕືລືລົ້ນ. ໃນຂະນະທີ່ຄົ້ນຄວ້າໜັງສືບູຮານ ເພິ່ນກໍຫັນໄປໃຫ້ຄວາມສົນໃຈກັບພຣະຄຳພີ ຈຶ່ງນຳມາປະກອບເຂົ້າໃນການສອນນັກສຶກສາຂອງຕົນ. {GC 212.1}

ເລີເຟວເທີດທູນບູຊາພວກນັກບຸນຢ່າງໃຈຈົດໃຈຈໍ່ ຈຶ່ງຕັດສິນໃຈລົງມືຂຽນປະຫວັດສາດຂອງພວກນັກບຸນ ແລະ ຄົນທັງຫຼາຍທີ່ສະຫຼະຊີວິດຍ້ອນຄວາມເຊື່ອ ຕາມທີ່ປາກົດໃນຕຳນານຕ່າງໆຂອງຄຣິສຕະຈັກໂຣມ. ນີ້ແມ່ນວຽກງານທີ່ໜັກໜ່ວງ, ແຕ່ຫຼັງຈາກທີ່ຂຽນໄປຫຼາຍພໍສົມຄວນແລ້ວ ເພິ່ນຄິດວ່າບາງທີອາດຈະມີຂໍ້ມູນໃນພຣະຄຳພີທີ່ເປັນປະໂຫຍດສຳລັບງານຂຽນໃນຄັ້ງນີ້ ເພິ່ນຈຶ່ງເລີ່ມສຶກສາພຣະຄຳພີເພື່ອປະກອບສ່ວນໃນໜັງສືດັ່ງກ່າວ. ແທ້ຈິງເພິ່ນໄດ້ອ່ານເຈິປະຫວັດຂອງນັກບຸນຫຼາຍຄົນໃນພຣະຄຳພີ ແຕ່ບໍ່ແມ່ນດັ່ງທີ່ປາກົດຢູ່ໃນປະຕິທິນຂອງຄຣິສຕະຈັກໂຣມ; ຄວາມສະຫວ່າງຈາກພຣະເຈົ້າໄດ້ສ່ອງແຈ້ງເຂົ້າມາໃນຈິດໃຈຂອງເພິ່ນ. ດ້ວຍຄວາມປະຫຼາດໃຈ ແລະ ຄວາມຮູ້ສຶກຂະເຫຍືອງ ເພິ່ນຈຶ່ງປະວາງໂຄງການສ່ວນຕົວລົງ ເພື່ອອຸທິດຕົນໃນການສຶກສາຄົ້ນຄວ້າ ແລະ ການແບ່ງປັນພຣະຄຳຂອງພຣະເຈົ້າ. ໃນບໍ່ຊ້າບໍ່ດົນ ເພິ່ນກໍເລີ່ມສອນຄວາມຈິງອັນລ້ຳຄ່າ ເຊິ່ງເພິ່ນໄດ້ຄົ້ນພົບໃນພຣະຄຳພີ. {GC 212.2}

ໃນປີ 1512, ກ່ອນທີ່ລູເທີ ຫຼື ສວິງລີໄດ້ເລີ່ມການປະຕິຮູບ, ທ່ານ ເລີເຟວ ໄດ້ຂຽນວ່າ: “ແມ່ນພຣະເຈົ້າຜູ້ຊົງໃຫ້ເຮົາມີຄວາມຊອບທຳໂດຍຄວາມເຊື່ອ ເຊິ່ງລ້ວນແຕ່ເປັນພຣະຄຸນທີ່ໃຫ້ຄວາມຊອບທຳນັ້ນສຳລັບຊີວິດນິຣັນ.”² ເພິ່ນພິຈາລະນາເຖິງຄວາມລ້ຳເລິກແຫ່ງການຊົງໄຖ່ຈຶ່ງຮ້ອງອອກມາວ່າ: “ໂອ້, ການແລກປ່ຽນອັນລ້ຳເລີດທີ່ເກີນບັນລະຍາຍ: ພຣະອົງຜູ້ບໍ່ມີບາບຖືກຕັດສິນລົງໂທດ ໃນຂະນະທີ່ຄົນຜິດໄດ້ຮັບອິດສະຫຼະ; ພຣະອົງຜູ້ທີ່ຊົງໃຫ້ພຣະພອນໄດ້ຖືກສາບແຊ່ງ ແລະ ຜູ້ທີ່ຕ້ອງຄຳສາບແຊ່ງກໍໄດ້ຮັບພຣະພອນ; ພຣະອົງຜູ້ໃຫ້ຊີວິດໄດ້ເສຍຊີວິດ ແລະ ຜູ້ມີສະພາບເໝືອນຄົນຕາຍກັບໄດ້ຊີວິດ; ພຣະອົງຜູ້ຊົງປະກອບດ້ວຍສະຫງ່າຣາສີຊົງຖືກປົກຄຸມດ້ວຍຄວາມມືດ ແລະ ຜູ້ທີ່ຮູ້ຈັກແຕ່ຄວາມສັບສົນພັດໄດ້ຮັບສະຫງ່າຣາສີ.”³ {GC 212.3}

ໃນຂະນະທີ່ສອນວ່າສະຫງ່າຣາສີແຫ່ງຄວາມລອດເປັນຂອງພຣະເຈົ້າພຽງແຕ່ຜູ້ດຽວ, ເພິ່ນກໍຍັງໄດ້ປະກາດວ່າ ໜ້າທີ່ຂອງການເຊື່ອຟັງເປັນຂອງມະນຸດ. ເພິ່ນກ່າວວ່າ: “ຖ້າທ່ານເປັນສະມາຊິກຂອງຄຣິສຕະຈັກຂອງພຣະຄຣິສແລ້ວ, ທ່ານກໍເປັນອະໄວຍະວະສ່ວນໜຶ່ງໃນພຣະກາຍຂອງພຣະອົງ; ຖ້າທ່ານເປັນສ່ວນໜຶ່ງໃນພຣະກາຍຂອງພຣະອົງແລ້ວ ກໍສະແດງວ່າທຳມະຊາດຂອງພຣະເຈົ້າດຳລົງຢູ່ໃນທ່ານ.…ໂອ້ ຖ້າຫາກມະນຸດສາມາດເຂົ້າໃຈຢ່າງຖ່ອງແທ້ເຖິງສິດທິພິເສດນີ້ໄດ້, ພວກເຂົາຈະມີຊີວິດທີ່ສະອາດບໍຣິສຸດປາສະຈາກຄວາມຊົ່ວພຽງໃດ ແລະ ເມື່ອປຽບທຽບກັບສະຫງ່າຣາສີທີ່ຢູ່ພາຍໃນຕົນ ກັບສະຫງ່າຣາສີທີ່ຕາບໍ່ສາມາດເຫັນໄດ້ ພວກເຂົາຈະຖືວ່າສະຫງ່າຣາສີທັງໝົດຂອງໂລກນີ້ບໍ່ມີຄ່າຫຍັງເລີຍ.”⁴ {GC 213.1}

ມີນັກສຶກສາບາງຄົນຂອງເລີເຟວ ທີ່ໄດ້ຮັບຟັງການສອນຂອງເພິ່ນຢ່າງກະຕືລືລົ້ນ; ແລະຫຼັງຈາກທີ່ເພິ່ນເສຍຊີວິດ ພວກເຂົາຍັງສືບຕໍ່ປະກາດສັດຈະທຳຄວາມຈິງເປັນເວລາດົນ. ໜຶ່ງໃນນັ້ນຄື ວິນລຽມ ແຟໂຣ (William Farel). ພໍ່ແມ່ຂອງເພິ່ນເປັນຄົນທຳມະທຳໂມ ແລະ ໄດ້ສອນເພິ່ນໃຫ້ເຊື່ອວາງໃຈໃນຄຳສອນຂອງຄຣິສຕະຈັກໂດຍບໍ່ຕ້ອງສົງໄສ. ເພິ່ນອາດກ່າວກ່ຽວກັບຕົວເອງໃນຊ່ວງເວລານັ້ນ ຕາມຖ້ອຍຄຳຂອງອັກຄະສາວົກໂປໂລວ່າ: “ຂ້ານ້ອຍດຳເນີນຊີວິດໃນຖານະເປັນສະມາຊິກຂອງຄະນະຟາຣີຊາຍ ຄືພວກທີ່ຖືສາສະໜາຢ່າງເຄັ່ງຄັດທີ່ສຸດ.” (ກິດຈະການ 26:5). ເພິ່ນສັດທາໃນຄຣິສຕະຈັກໂຣມຢ່າງແຮງກ້າ ແລະ ມີຄວາມກະຕືລືລົ້ນຢ່າງຮຸນແຮງທີ່ຈະທຳລາຍທຸກຄົນທີ່ກ້າຕໍ່ຕ້ານຄຣິສຕະຈັກ. ພາຍຫຼັງເພິ່ນໄດ້ກ່າວເຖິງຊີວິດຂອງຕົນໃນຊ່ວງນັ້ນວ່າ: “ເມື່ອໄດ້ຍິນຜູ້ໃດເວົ້າຕໍ່ຕ້ານສັນຕະປາປາ ຂ້າພະເຈົ້າກໍຈະກັດແຂ້ວເໝືອນກັບໝາປ່າທີ່ຮ້າຍກາດ.”⁵ ເພິ່ນໄດ້ບູຊາພວກນັກບຸນຢ່າງບໍ່ຮູ້ອິດຮູ້ເມື່ອຍ ແລະ ໄປຢາມໂບດຕ່າງໆທົ່ວນະຄອນປາຣີກັບອາຈານເລີເຟວ ເພື່ອນະມັດສະການທີ່ແທ່ນບູຊາ ແລະ ປະດັບສານສັກສິດດ້ວຍຂອງຖວາຍ. ແຕ່ທັງໝົດນັ້ນບໍ່ສາມາດນຳມາເຊິ່ງສັນຕິສຸກໃນຈິດໃຈໄດ້. ແຟໂຣສຳນຶກໃນຄວາມບາບຢ່າງຈັບໃຈ, ເຊິ່ງທຸກຢ່າງທີ່ເຮັດເພື່ອບຳເພັນບຸນ ກໍບໍ່ສາມາດລົບລ້າງຄວາມຮູ້ສຶກນັ້ນໄດ້. ເພິ່ນຟັງຖ້ອຍຄຳຂອງອາຈານເລີເຟວເໝືອນເປັນສຽງທີ່ກ່າວຈາກສະຫວັນວ່າ: “ຄວາມລອດເປັນເລື່ອງຂອງພຣະຄຸນ.” “ຜູ້ບໍຣິສຸດຖືກຕັດສິນລົງໂທດ ໃນຂະນະທີ່ຜູ້ກະທຳຜິດພົ້ນໂທດ.” “ມີແຕ່ການສິ້ນພຣະຊົນຂອງພຣະຄຣິສເທິງໄມ້ກາງແຂນເທົ່ານັ້ນ ທີ່ເປີດປະຕູສະຫວັນ ແລະ ປິດປະຕູຂອງນະຣົກ.”⁶ {GC 213.2}

ແຟໂຣຮັບເອົາຄວາມຈິງດ້ວຍຄວາມຍິນດີ. ການກັບໃຈຂອງເພິ່ນເໝືອນການກັບໃຈຂອງອາຈານໂປໂລ, ເພິ່ນຈຶ່ງຫັນຈາກການເປັນທາດຂອງຮີດຄອງປະຕິບັດທີ່ສືບທອດມາຈາກບັນພະບຸລຸດ ໄປສູ່ເສລີພາບຂອງລູກຂອງພຣະເຈົ້າ. ເພິ່ນກ່າວວ່າ: “ແທນທີ່ຈະມີຫົວໃຈໂຫດຫ້ຽມເໝືອນໝາປ່າທີ່ຮ້າຍກາດ” ເພິ່ນກັບມີ “ຫົວໃຈເໝືອນລູກແກະທີ່ອ່ອນໂຍນ ແລະ ບໍ່ມີພິດໄພ; ເພິ່ນໄດ້ຕັດໃຈຈາກສັນຕະປາປາຢ່າງສິ້ນເຊີງ ແລະ ມອບໃຈໃຫ້ພຣະເຢຊູຄຣິສ.”⁷ {GC 214.1}

ເຈົ້າຄະນະປະຈຳເມືອງໂມ

ໃນຂະນະທີ່ເລີເຟວຍັງສືບຕໍ່ເຜີຍແຜ່ຄວາມສະຫວ່າງໃຫ້ແກ່ນັກສຶກສາຂອງເພິ່ນ, ແຟໂຣກໍອອກໄປປະກາດຄວາມຈິງໃຫ້ປະຊາຊົນຢ່າງເປີດເຜີຍດ້ວຍຄວາມກະຕືລືລົ້ນໃນພາລະກິດຂອງພຣະຄຣິສເໝືອນທີ່ເຄີຍມີໃຫ້ກັບວຽກງານຂອງສັນຕະປາປາ. ໃນບໍ່ຊ້າມີເຈົ້າໜ້າທີ່ຄຣິສຕະຈັກຄົນໜຶ່ງ ຄືເຈົ້າຄະນະປະຈຳເມືອງໂມ (Meaux) ໄດ້ມາຮ່ວມປະກາດກັບພວກເຂົາ. ຕໍ່ມາກໍມີຄົນອື່ນທີ່ມີຄວາມໂດດເດັ່ນໃນເລື່ອງຄວາມສາມາດ ແລະ ວິຊາຄວາມຮູ້ໄດ້ເຂົ້າຮ່ວມໃນການປະກາດຂ່າວປະເສີດດ້ວຍ, ແລ້ວກໍມີຄົນຮັບເຊື່ອຈາກທຸກຊົນຊັ້ນຂອງສັງຄົມ ຕັ້ງແຕ່ຄົນໃນບ້ານເຮືອນຂອງພວກຊ່າງຝີມື ແລະ ຊາວບ້ານທຳມະດາ ຈົນເຖິງຄົນໃນຣາຊວັງຂອງກະສັດ. ເອື້ອຍຂອງຟຣານຊິສທີ 1 ຜູ້ເປັນກະສັດຢູ່ໃນຂະນະນັ້ນ ໄດ້ຮັບເຊື່ອໃນຄຳສອນຂອງຂະບວນການປະຕິຮູບສາສະໜາ. ກະສັດຟຣານຊິສເອງ ແລະ ແມ່ຂອງເພິ່ນເບິ່ງຄືວ່າຈະເຫັນດີກັບຄຳສອນດັ່ງກ່າວໃນຊ່ວງໄລຍະໜຶ່ງ; ພວກນັກປະຕິຮູບຈຶ່ງເຝົ້າຫວັງທີ່ຈະເຫັນວັນທີ່ຄົນທົ່ວປະເທດຝຣັ່ງໄດ້ຮັບເຊື່ອໃນຂ່າວປະເສີດ. {GC 214.2}

ແຕ່ພວກເຂົາບໍ່ໄດ້ສົມຫວັງ. ມີການທົດລອງ ແລະ ການກົດຂີ່ຂົ່ມເຫັງລໍຖ້າພວກສາວົກຂອງພຣະຄຣິສ. ເຖິງຢ່າງໃດກໍຕາມ, ພຣະເຈົ້າຊົງເມດຕາພວກນັກປະຕິຮູບ ແລະ ປິດບັງເລື່ອງນີ້ໄວ້ຈາກຕາຂອງພວກເຂົາ. ມີຄວາມສະຫງົບສຸກຢູ່ຊ່ວງໄລຍະເວລາໜຶ່ງ ອັນເປັນໂອກາດໃຫ້ພວກເຂົາໄດ້ຮັບການເສີມແຮງ ເພື່ອຈະສາມາດຮັບມືກັບພະຍຸແຫ່ງການຂົ່ມເຫັງນັ້ນໄດ້. ໃນເວລາດັ່ງກ່າວ ຂະບວນການປະຕິຮູບໄດ້ມີການຂະຫຍັບຂະຫຍາຍຢ່າງໄວວາ. ເຈົ້າຄະນະແຫ່ງເມືອງໂມໄດ້ເຮັດວຽກຢ່າງກະຕືລືລົ້ນໃນເຂດຮັບຜິດຊອບຂອງຕົນເອງ ເພື່ອສັ່ງສອນພວກບາດຫຼວງ ແລະ ປະຊາຊົນ. ເທົ່າທີ່ເປັນໄປໄດ້ພວກບາດຫຼວງທີ່ເຮັດຜິດສິນທຳ ແລະ ຂາດການຮຽນຮູ້ຖືກປົດອອກຈາກຕຳແໜ່ງ ແລະ ມີການຕັ້ງຄົນທີ່ມີສິນທຳ ແລະ ການສຶກສາມາແທນທີ່. ເຈົ້າຄະນະປາຖະໜາຢ່າງແຮງກ້າໃຫ້ສະມາຊິກຂອງເພິ່ນສາມາດເຂົ້າເຖິງພຣະຄຳຂອງພຣະເຈົ້າໄດ້, ແລ້ວບໍ່ດົນກໍເປັນຢ່າງນັ້ນ. ເລີເຟວລົງມືແປພຣະຄຳພີໃໝ່; ສະນັ້ນ, ໃນຂະນະທີ່ພຣະຄຳພີພາສາເຢຍລະມັນຂອງລູເທີກຳລັງຕີພິມທີ່ເມືອງວິດເທັນເບີກ ພຣະຄຳພີໃໝ່ພາສາຝຣັ່ງໄດ້ຖືກພິມເຜີຍແຜ່ທີ່ເມືອງໂມ. ເຈົ້າຄະນະໄດ້ທຸ້ມເທເຮັດວຽກໂດຍບໍ່ລົດລະ ແລະ ຈ່າຍເງິນໂດຍບໍ່ຫົດມື ເພື່ອແຈກຈຳໜ່າຍພຣະຄຳພີໃນເຂດຮັບຜິດຊອບຂອງຕົນ; ໃນບໍ່ຊ້າບໍ່ດົນ ປະຊາຊົນຊາວເມືອງໂມຈຶ່ງໄດ້ເປັນເຈົ້າຂອງພຣະຄຳພີ. {GC 214.3}

ນັກເດີນທາງທີ່ໃກ້ຕາຍເພາະຂາດນ້ຳຈະດື່ມນ້ຳຈາກຕານ້ຳໃສດ້ວຍຄວາມຍິນດີສັນໃດ, ຄົນເຫຼົ່ານີ້ກໍໄດ້ຮັບເອົາຂ່າວສານແຫ່ງສະຫວັນສັນນັ້ນ. ກະສິກອນທີ່ເຮັດວຽກຕາມທົ່ງໄຮ່ທົ່ງນາ ແລະ ຊ່າງຝີມື ຕ່າງຄົນຕ່າງເພີ່ມຄວາມສຸກໃຫ້ກັບວຽກງານປະຈຳວັນ ໂດຍການເວົ້າເຖິງຄວາມຈິງອັນລໍ້າຄ່າໃນພຣະຄຳພີ. ໃນຕອນແລງ ແທນທີ່ຈະໄປຮ້ານເຫຼົ້າຮ້ານເບຍ ພວກເຂົາໄດ້ມາເຕົ້າໂຮມກັນຢູ່ໃນບ້ານເຮືອນຂອງກັນ ແລະ ກັນ ເພື່ອອ່ານພຣະຄຳຂອງພຣະເຈົ້າ, ຮ່ວມກັນອະທິຖານ ແລະ ສັນລະເສີນ. ບໍ່ດົນກໍມີການປ່ຽນແປງອັນໃຫຍ່ຫຼວງໃນຊຸມຊົນເຫຼົ່ານີ້ຢ່າງເຫັນໄດ້ຈະແຈ້ງ. ເຖິງແມ່ນວ່າພວກເຂົາຈະເປັນຊົນຊັ້ນທີ່ຕ່ຳຕ້ອຍທີ່ສຸດ, ເປັນຄົນຍາກຈົນທີ່ຂາດການສຶກສາ ແລະ ຕ້ອງເຮັດວຽກໜັກ, ແຕ່ພຣະຄຸນຂອງພຣະເຈົ້າໄດ້ປ່ຽນແປງ ແລະ ເຊີດຊູພວກເຂົາເຊິ່ງເຫັນໄດ້ຢ່າງຊັດເຈນ. ຄົນເຫຼົ່ານີ້ເປັນຄົນຖ່ອມຕົວ, ມີຄວາມຮັກ ແລະ ຄວາມບໍຣິສຸດ, ເຮັດໃຫ້ພວກເຂົາເປັນພະຍານເຖິງຜົນຂອງຂ່າວປະເສີດໃນຊີວິດຂອງຜູ້ທີ່ຮັບເອົາດ້ວຍຄວາມຈິງໃຈ. {GC 215.1}

ແສງສະຫວ່າງທີ່ຈູດປະກາຍທີ່ເມືອງໂມໄດ້ສ່ອງອອກໄປໄກ; ທຸກມື້ທຸກວັນຈຳນວນຜູ້ຮັບເຊື່ອໄດ້ເພີ່ມຂຶ້ນ. ຄວາມໂກດຮ້າຍຂອງພວກຜູ້ນຳຄຣິສຕະຈັກຖືກກະສັດຢັບຢັ້ງຢູ່ຊ່ວງເວລາໜຶ່ງ ເພາະເພິ່ນກຽດຊັງທີ່ພວກບາດຫຼວງຖືກຄອບງຳດ້ວຍອະຄະຕິ; ແຕ່ໃນທີ່ສຸດພວກຜູ້ນຳຝ່າຍສັນຕະປາປາໄດ້ຮັບໃນສິ່ງທີ່ພວກຕົນຕ້ອງການ ຈຶ່ງມີການປັກຫຼັກປະຫານຂຶ້ນ. ເມື່ອເຈົ້າຄະນະແຫ່ງເມືອງໂມຖືກສະຖານະການບັງຄັບໃຫ້ຕ້ອງເລືອກລະຫວ່າງການຖືກປະຫານດ້ວຍການເຜົາໄຟກັບການປະຖິ້ມຄວາມເຊື່ອ, ເພິ່ນຈຶ່ງຕັດສິນໃຈເລືອກເອົາທາງທີ່ງ່າຍກວ່າ. ແຕ່ເຖິງແມ່ນວ່າຜູ້ນຳໄດ້ປະຖິ້ມຄວາມເຊື່ອແລ້ວກໍຕາມ, ຝູງແກະຂອງເພິ່ນກໍຍັງຄົງຢຶດໝັ້ນຢູ່ໃນຄວາມເຊື່ອ. ຫຼາຍຄົນຍອມຖືກປະຫານຊີວິດ ແລະ ໄດ້ເປັນພະຍານເພື່ອຄວາມຈິງທ່າມກາງແປວໄຟ. ໂດຍຄວາມກ້າຫານ ແລະ ຄວາມສັດຊື່ທ່າມກາງແປວໄຟແຫ່ງແດນປະຫານ, ຊາວຄຣິສຕຽນຜູ້ຕ່ຳຕ້ອຍເຫຼົ່ານີ້ໄດ້ກ່າວແກ່ຫຼາຍພັນຄົນ ຜູ້ເຊິ່ງໃນຍາມທີ່ສຸກສະບາຍບໍ່ເຄີຍໄດ້ຍິນຄຳພະຍານຂອງພວກເຂົາ. {GC 215.2}

ທ່ານ ເບີຄວິນ ອຸທິດຕົນເພື່ອປະກາດຂ່າວປະເສີດ

ບໍ່ແມ່ນພຽງຄົນຍາກຈົນ ແລະ ຜູ້ຕ່ຳຕ້ອຍເທົ່ານັ້ນທີ່ກ້າເປັນພະຍານເພື່ອພຣະຄຣິສທ່າມກາງຄວາມທຸກທໍລະມານ ແລະ ການຖືກໝິ່ນປະໝາດ. ໃນຕຳນັກຂອງພວກຂຸນນາງ ແລະ ໃນຣາຊວັງຂອງກະສັດ ຍັງມີຄົນທີ່ມີຈິດວິນຍານສູງສົ່ງ ທີ່ຖືວ່າຄວາມຈິງມີຄ່າຍິ່ງກວ່າຕຳແໜ່ງ ຫຼື ແມ່ນແຕ່ຊີວິດ. ປາກົດວ່າ ຜູ້ທີ່ໃສ່ເຄື່ອງເກາະຂອງເຈົ້ານາຍບາງຄົນມີຈິດວິນຍານອັນສູງສົ່ງ ແລະ ໝັ້ນຄົງກວ່າເຈົ້າຄະນະຜູ້ແຕ່ງກາຍດ້ວຍເສື້ອຄຸມຍາວ ແລະ ໝວກປະຈຳຕຳແໜ່ງ. ທ່ານ ຫຼຸຍສ໌ ແຫ່ງເບີຄວິນ (Louis de Berquin) ເປັນຕົວຢ່າງຂອງຄົນກຸ່ມນີ້. ເພິ່ນເກີດໃນຕະກູນຂຸນນາງ, ເປັນອັດສະວິນຜູ້ກ້າຫານປະຈຳຣາຊສຳນັກ, ເປັນຄົນທີ່ອຸທິດຕົນໃນການສຶກສາ, ມີມາລະຍາດ ແລະ ສິນທຳຢ່າງບໍ່ມີຕຳໜິ. ນັກຂຽນຄົນໜຶ່ງໄດ້ກ່າວວ່າ: “ເພິ່ນເປັນຜູ້ຕິດຕາມກົດລະບຽບຂອງລະບອບສັນຕະປາປາຢ່າງເຄັ່ງຄັດ ແລະ ມັກຟັງຄຳເທດສະໜາ ແລະ ຖ້ອຍຄຳປະກອບພິທີສິນລະນຶກຂອງກາໂຕລິກເປັນປະຈຳ.…ແຕ່ໃນທ່າມກາງຄຸນງາມຄວາມດີທັງໝົດຂອງເພິ່ນນັ້ນ ຂໍ້ທີ່ສຳຄັນທີ່ສຸດໃນສາຍຕາຂອງເບີຄວິນຄື ເພິ່ນຖືວ່າຄະນະລູເທີແຣນເປັນສິ່ງທີ່ໜ້າລັງກຽດເປັນພິເສດ.” ແຕ່ເຊັ່ນດຽວກັບອີກຫຼາຍຄົນທີ່ພຣະເຈົ້າຊົງນຳໃຫ້ອ່ານພຣະຄຳຂອງພຣະອົງ, ເພິ່ນກໍປະຫຼາດໃຈເມື່ອພົບວ່າພຣະຄຳພີ “ບໍ່ແມ່ນຄຳສອນຂອງຄຣິສຕະຈັກໂຣມ, ແຕ່ເປັນຄຳສອນຂອງລູເທີ.”⁸ ຕັ້ງແຕ່ນັ້ນເປັນຕົ້ນມາ ເພິ່ນໄດ້ອຸທິດຕົນດ້ວຍສິ້ນສຸດຫົວໃຈໃນການປະກາດຂ່າວປະເສີດ. {GC 215.3}

ເພິ່ນເປັນ “ຂຸນນາງທີ່ມີການສຶກສາຫຼາຍທີ່ສຸດໃນປະເທດຝຣັ່ງ,” ເປັນຄົນສະຫຼຽວສະຫຼາດ, ມີວາຈາຄົມຄາຍ, ເປັນຄົນກ້າຫານ, ສູ້ບໍ່ຖອຍ, ມີຄວາມກະຕືລືລົ້ນເໝືອນດັ່ງເຫຼົ່າວິລະຊົນ ແລະ ມີອິດທິພົນໃນຣາຊສຳນັກ ເນື່ອງຈາກເພິ່ນເປັນຄົນໜຶ່ງທີ່ກະສັດນິຍົມຊົມຊອບ; ເພາະສິ່ງເຫຼົ່ານີ້ ຈຶ່ງມີຫຼາຍຄົນຖືວ່າເພິ່ນຈະເປັນຜູ້ປະຕິຮູບປະເທດຊາດຂອງຕົນຢ່າງແນ່ນອນ. ທ່ານ ເບຊາ (Beza) ໄດ້ກ່າວວ່າ: “ຖ້າຫາກກະສັດຟຣານຊິສທີ 1 ເໝືອນເຈົ້າແຂວງເຟຣເດີຣິກ, ເບີຄວິນຄົງໄດ້ເປັນລູເທີອີກຄົນທີສອງ.” ສ່ວນພວກນິຍົມສັນຕະປາປາກໍຮ້ອງຂຶ້ນວ່າ: “ລາວແຮງຮ້າຍກວ່າລູເທີອີກ.”⁹ ສຳລັບຄົນທີ່ສະໜັບສະໜູນຄຣິສຕະຈັກໂຣມໃນປະເທດຝຣັ່ງ ກໍຖືວ່າເພິ່ນໜ້າຢ້ານກົວກວ່າລູເທີແທ້ໆ. ພວກເຂົາໄດ້ຈັບເພິ່ນເຂົ້າຄຸກໃນຂໍ້ຫາເປັນຄົນນອກຮີດ, ແຕ່ກະສັດໄດ້ປ່ອຍເພິ່ນອອກມາໃຫ້ເປັນອິດສະຫຼະ. ການຕໍ່ສູ້ໄດ້ສືບຕໍ່ຫຼາຍປີ. ກະສັດຟຣານຊິສຍັງລັງເລຢູ່ລະຫວ່າງຄຣິສຕະຈັກໂຣມ ແລະ ຂະບວນການປະຕິຮູບ, ເພິ່ນຈຶ່ງສະຫຼັບໄປມາລະຫວ່າງການຍິນຍອມ ແລະ ການຢັບຢັ້ງຄວາມກະຕືລືລົ້ນອັນແຮງກ້າຂອງພວກບາດຫຼວງ. ເບີຄວິນຖືກຈັບຂັງຄຸກຢູ່ສາມຄັ້ງ ແຕ່ກະສັດໄດ້ປ່ອຍຕົວທຸກຄັ້ງໄປ ເພາະຟຣານຊິສຊົມເຊີຍຄວາມສະຫຼາດ ແລະ ອຸປະນິໄສອັນດີງາມຂອງເພິ່ນ ຈຶ່ງບໍ່ຍອມໃຫ້ເພິ່ນຕົກເປັນເຫຍື່ອການປອງຮ້າຍຂອງພວກຜູ້ນຳຄຣິສຕະຈັກໂຣມ. {GC 216.1}

ເບີຄວິນໄດ້ຮັບການເຕືອນໄພຊ້ຳແລ້ວຊ້ຳອີກເຖິງອັນຕະລາຍທີ່ເພິ່ນຕ້ອງປະເຊີນຢູ່ໃນປະເທດຝຣັ່ງ; ມີຄົນຂໍຮ້ອງໃຫ້ເພິ່ນໜີອອກນອກປະເທດເໝືອນກັບຄົນອື່ນ. ທ່ານ ເອີຣັສມາສ (Erasmus) ເປັນນັກວິຊາການທີ່ເກັ່ງທີ່ສຸດຄົນໜຶ່ງ ແຕ່ເປັນຄົນຂີ້ຂາດ, ເປັນນັກສວຍໂອກາດ ແລະ ເປັນຄົນທີ່ຂາດຄວາມສູງສົ່ງທາງສິນທຳທີ່ຖືວ່າຊີວິດ ແລະ ສັກສີຕ້ອງເປັນຮອງຂອງຄວາມຈິງ. ລາວໄດ້ຂຽນເຖິງເບີຄວິນວ່າ: “ຂໍສະໝັກເປັນຣາຊທູດປະຈຳປະເທດໃດໜຶ່ງ ຫຼື ວ່າເດີນທາງໄປທ່ຽວເຢຍລະມັນສາ. ເຈົ້າຮູ້ຈັກ ທ່ານ ເບດາ (Beda) ດີວ່າ ລາວເໝືອນຜີສາດມານຮ້າຍທີ່ມີຫົວນັບເປັນພັນຫົວ ແລະ ພົ່ນພິດໄປທຸກດ້ານ. ສັດຕູຂອງທ່ານຊື່ວ່າກອງທັບຜີມານ. ເຖິງອຸດົມການຂອງທ່ານຈະມີຄວາມສຳຄັນກວ່າວຽກງານຂອງພຣະເຢຊູຄຣິສເອງກໍຕາມ, ພວກເຂົາຍັງຈະບໍ່ປ່ອຍໃຫ້ທ່ານໄປ ຈົນກວ່າທ່ານໄດ້ຖືກທຳລາຍໃຫ້ສິ້ນຊາກ. ຢ່າໄວ້ວາງໃຈໃນການຄຸ້ມຄອງຂອງກະສັດຫຼາຍເກີນໄປ. ແຕ່ບໍ່ວ່າຈະເກີດຫຍັງຂຶ້ນກໍຕາມ, ຢ່າໄດ້ເປີດໂປງຂ້ອຍໃຫ້ກັບຄະນະວິຊາສາສະໜາສາດ.”¹⁰ {GC 216.2}

ແຕ່ໃນຂະນະທີ່ຄວາມອັນຕະລາຍເພີ່ມຂຶ້ນ, ຄວາມກະຕືລືລົ້ນຂອງເບີຄວິນຍິ່ງຮ້ອນຮົນຂຶ້ນຕາມລຳດັບ. ແທນທີ່ຈະເຮັດຕາມຄຳແນະນຳທີ່ອີງການເມືອງ ແລະ ຫາປະໂຫຍດໃສ່ຕົນເອງຂອງເອີຣັສມາສ, ເພິ່ນຕັດສິນໃຈວ່າ ຈະໃຊ້ມາດຕະການທີ່ຫານກ້າກວ່າເດີມ; ເພິ່ນຈະບໍ່ພຽງແຕ່ປົກປ້ອງຄວາມຈິງເທົ່ານັ້ນ ແຕ່ຈະໂຈມຕີຄວາມເທັດດ້ວຍ. ຂໍ້ກ່າວຫາທີ່ຄົນໃນຄຣິສຕະຈັກໂຣມພະຍາຍາມມັດຕົວເພິ່ນຢູ່ນັ້ນ, ເພິ່ນກໍໂຍນຄືນໃຫ້ພວກເຂົາ. ຜູ້ທີ່ຕໍ່ຕ້ານເພິ່ນຢ່າງຂົມຂື່ນ ແລະ ກະຕືລືລົ້ນທີ່ສຸດ ແມ່ນພວກນັກວິຊາການ ແລະ ພວກບາດຫຼວງຂອງພະແນກສາສະໜາສາດໃນມະຫາວິທະຍາໄລແຫ່ງນະຄອນປາຣີ ເຊິ່ງເປັນໜຶ່ງໃນສະຖາບັນທີ່ມີອຳນາດສູງສຸດຂອງຄຣິສຕະຈັກໃນນະຄອນນັ້ນ ແລະ ໃນປະເທດຝຣັ່ງ. ຈາກການຂຽນຂອງນັກວິຊາການເຫຼົ່ານີ້, ເບີຄວິນໄດ້ຍົກຕົວຢ່າງ 12 ຂໍ້ ເຊິ່ງເພິ່ນປະກາດຢ່າງເປີດເຜີຍວ່າ “ກົງກັນຂ້າມກັບພຣະຄຳພີ ແລະ ເປັນຄຳສອນນອກຮີດ.” ເພິ່ນຈຶ່ງຂໍຮ້ອງໃຫ້ກະສັດເປັນຜູ້ຕັດສິນໃນເລື່ອງນີ້. {GC 216.3}

ກະສັດຟຣານຊິສ ປາຖະໜາທີ່ຈະເຫັນຄວາມແຕກຕ່າງລະຫວ່າງຄົນເກັ່ງຂອງທັງສອງຝ່າຍ; ແລະໃນຂະນະດຽວກັນ, ກໍຢາກຈະຂະໜາບປາບປາມຄວາມຫຍິ່ງຈອງຫອງຂອງພວກບາດຫຼວງ, ເພິ່ນຈຶ່ງຂໍໃຫ້ຄົນຝ່າຍຄຣິສຕະຈັກໂຣມປົກປ້ອງຈຸດຢືນຂອງຕົນຈາກພຣະຄຳພີ. ແຕ່ພວກເຂົາຮູ້ວ່າພຣະຄຳພີເປັນອາວຸດທີ່ຈະບໍ່ໃຫ້ຜົນຫຼາຍສຳລັບພວກຕົນ, ເພາະອາວຸດທີ່ພວກເຂົາຖະໜັດຄື ການຄຸມຂັງ, ການທໍລະມານ ແລະ ການປະຫານຊີວິດດ້ວຍໄຟ. ບັດນີ້ສະຖານະການກັບປີ້ນຄືນ ແລະ ພວກບາດຫຼວງເຫັນວ່າ ກຳລັງຈະຕົກໃສ່ຂຸມດັກທີ່ພວກເຂົາໄດ້ຂຸດໄວ້ສຳລັບເບີຄວິນ; ພວກເຂົາຈຶ່ງຊອກຫາທາງອອກດ້ວຍຄວາມປະຫຼາດໃຈ. {GC 217.1}

ຂໍ້ອ້າງໃນການຂົ່ມເຫັງ

“ໃນເວລານັ້ນພໍດີ ຮູບນາງມາຣີທີ່ຕັ້ງຢູ່ສີ່ແຍກແຫ່ງໜຶ່ງໃນເມືອງ ຖືກທຸບທຳລາຍ” ເຮັດໃຫ້ຊາວເມືອງແຕກຕື່ນເປັນພິເສດ. ຝູງຊົນພາກັນຫຼັ່ງໄຫຼເຂົ້າມາໃນສະຖານທີ່ເກີດເຫດ ຕ່າງຄົນຕ່າງມີທ່າທີໂມໂຫ ແລະ ໂສກເສົ້າ; ກະສັດຟຣານຊິສເອງກໍສະເທືອນໃຈຫຼາຍ. ນີ້ແມ່ນຂໍ້ໄດ້ປຽບທີ່ພວກບາດຫຼວງສາມາດໃຊ້ເປັນປະໂຫຍດໄດ້, ພວກເຂົາຈຶ່ງຈັດການຢ່າງໄວວາ. ພວກເຂົາຮ້ອງວ່າ: “ນີ້ແມ່ນໝາກຜົນຈາກຄຳສອນຂອງເບີຄວິນ. ທຸກສິ່ງທຸກຢ່າງກຳລັງຈະຖືກໂຄ່ນລົ້ມໂດຍການສົມຮູ້ຮ່ວມຄິດຂອງພວກລູເທີແຣນ ບໍ່ວ່າຈະເປັນສາສະໜາ, ກົດໝາຍ, ຫຼື ແມ່ນແຕ່ຣາຊບັນລັງ.”¹¹ {GC 217.2}

ເບີຄວິນກໍຖືກຈັບກຸມອີກ. ສ່ວນກະສັດຟຣານຊິສໄດ້ຖອນຕົວອອກຈາກນະຄອນປາຣີ ແລະ ປະໃຫ້ພວກບາດຫຼວງເຮັດຕາມໃຈປະສົງ. ເບີຄວິນຖືກສານຕັດສິນປະຫານຊີວິດ ແລະ ຍ້ອນພວກເຂົາຢ້ານວ່າກະສັດຟຣານຊິສຈະຊ່ວຍເພິ່ນໃຫ້ລອດ, ພວກເຂົາຈຶ່ງປະຫານເພິ່ນໃນວັນດຽວກັນທີ່ສານຕັດສິນນັ້ນເອງ; ຕອນທ່ຽງເບີຄວິນຖືກນຳພາໄປທີ່ແດນປະຫານ. ຄົນຈຳນວນມະຫາສານໄດ້ມາເຕົ້າໂຮມກັນເພື່ອເບິ່ງເຫດການນັ້ນ ແລະ ມີຫຼາຍຄົນຕົກໃຈ ແລະ ເກີດຄວາມສົງໄສເມື່ອເຫັນວ່າ ຜູ້ທີ່ຈະຖືກປະຫານແມ່ນຄົນຈາກໜຶ່ງໃນຕະກູນທີ່ດີທີ່ສຸດ ແລະ ກ້າຫານທີ່ສຸດ ທ່າມກາງບັນດາຕະກູນຂຸນນາງຂອງປະເທດຝຣັ່ງ. ຄວາມປະຫຼາດໃຈ, ຄວາມໂກດແຄ້ນ, ການດູຖູກ ແລະ ຄວາມກຽດຊັງຢ່າງຂົມຂື່ນປາກົດຢູ່ເທິງໃບໜ້າຂອງຝູງຊົນ; ແຕ່ມີໃບໜ້າຂອງຄົນໜຶ່ງທີ່ສະແດງເຖິງສັນຕິສຸກ. ຄວາມຄິດຂອງຜູ້ທີ່ກຳລັງຈະສະຫຼະຊີວິດຍ້ອນຄວາມເຊື່ອ ແມ່ນຢູ່ໄກຈາກເຫດການວຸ້ນວາຍທີ່ຢູ່ຮອບຕົວ ເພາະເພິ່ນຮັບຮູ້ພຽງຢ່າງດຽວວ່າ ອົງພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າຂອງເພິ່ນສະຖິດຢູ່ດ້ວຍໃນເວລານັ້ນ. {GC 217.3}

ເບີຄວິນບໍ່ໃສ່ໃຈກັບກວຽນອັນຊຸດໂຊມທີ່ເພິ່ນນັ່ງ, ເພິ່ນບໍ່ໄດ້ສົນໃຈໃບໜ້າຂອງຜູ້ຂົ່ມເຫັງ ຫຼື ຄວາມຕາຍຢ່າງໜ້າຢ້ານທີ່ລໍຖ້າຢູ່ຂ້າງໜ້າ, ເພາະວ່າພຣະເຢຊູຄຣິສຊົງຢູ່ຄຽງຂ້າງເພິ່ນ. ພຣະອົງຊົງພຣະຊົນຢູ່; ພຣະອົງໄດ້ສິ້ນພຣະຊົນ ແລະ ພຣະອົງມີຊີວິດຢູ່ຕະຫຼອດໄປເປັນນິດ; ພຣະອົງຊົງຖືລູກກະແຈແຫ່ງຄວາມຕາຍ ແລະ ນະຣົກ. ໃບໜ້າຂອງເບີຄວິນຊື່ນບານດ້ວຍແສງສະຫວ່າງ ແລະ ສັນຕິສຸກຈາກສະຫວັນ. ເພິ່ນນຸ່ງເສື້ອຜ້າຊັ້ນດີ ຄື “ເສື້ອຄຸມຜ້າກຳມະຫຍີ່, ເສື້ອຮັດຕົວຜ້າຊາແຕ້ງປະດັບລາຍ ແລະ ຖົງຕີນຍາວສີທອງຄຳ.”¹² ເພິ່ນຈະເປັນພະຍານເຖິງຄວາມເຊື່ອຂອງຕົນຕໍ່ໜ້າພຣະມະຫາກະສັດຜູ້ຊົງເໜືອກະສັດທັງຫຼາຍ ແລະ ຕໍ່ຈັກກະວານທີ່ກຳລັງເຝົ້າເບິ່ງ; ສະນັ້ນ, ເພິ່ນບໍ່ໃຫ້ມີຮ່ອງຮອຍຂອງຄວາມໂສກເສົ້າມາກະທົບຕໍ່ຄວາມຊື່ນຊົມຍິນດີຂອງຕົນ. {GC 218.1}

ຂະນະທີ່ຂະບວນເຄື່ອນຍ້າຍໄປຢ່າງຊ້າໆ ຜ່ານຖະໜົນຫົນທາງທີ່ເຕັມໄປດ້ວຍຜູ້ຄົນ, ປະຊາຊົນຕ່າງຮູ້ສຶກປະຫຼາດໃຈກັບໃບໜ້າ ແລະ ທ່າທີຂອງເພິ່ນທີ່ມີແຕ່ສັນຕິສຸກ ແລະ ຄວາມຊົມຊື່ນຍິນດີແຫ່ງໄຊຊະນະ. ພວກເຂົາກ່າວວ່າ: “ລາວເໝືອນຄົນທີ່ນັ່ງຢູ່ໃນພຣະວິຫານ ແລະ ຕຶກຕອງເຖິງສິ່ງສັກສິດ.”¹³ {GC 218.2}

ເມື່ອເຖິງຫຼັກປະຫານ, ເບີຄວິນພະຍາຍາມເວົ້າກັບປະຊາຊົນເລັກນ້ອຍ ແຕ່ພວກບາດຫຼວງຢ້ານວ່າຈະເກີດຫຍັງຂຶ້ນຖ້າໃຫ້ເພິ່ນເວົ້າ, ພວກເຂົາຈຶ່ງເລີ່ມຮ້ອງສຽງໂຫວກເຫວກອອກມາ; ໃນຂະນະດຽວກັນພວກທະຫານກໍພາກັນຕົບຕີອາວຸດໃຫ້ເກີດສຽງດັງ ຈົນບໍ່ໄດ້ຍິນສຽງຂອງເບີຄວິນ. ດັ່ງນັ້ນ, ໃນປີ 1529 ອຳນາດຝ່າຍການສຶກສາ ແລະ ຝ່າຍຄຣິສຕະຈັກທີ່ສູງສຸດຂອງນະຄອນປາຣີ ເຊິ່ງເປັນເມືອງແຫ່ງວັດທະນະທຳອັນສີວິໄລນັ້ນ, “ໄດ້ວາງແບບຢ່າງອັນຕ່ຳຊ້າແກ່ປະຊາຊົນແຫ່ງປີ 1793 ທີ່ເຮັດສຽງດັງໃນແດນປະຫານ ເພື່ອຈະບໍ່ມີໃຜໄດ້ຍິນຖ້ອຍຄຳອັນສັກສິດຂອງຄົນໃກ້ຈະຕາຍ.”¹⁴ {GC 218.3}

ຂ່າວປະເສີດກະຈາຍຍ້ອນຖືກຂົ່ມເຫັງ

ເບີຄວິນຖືກຮັດຄໍຕາຍ ແລ້ວສົບຂອງເພິ່ນກໍຖືກເຜົາດ້ວຍໄຟ. ຂ່າວການເສຍຊີວິດຂອງເພິ່ນເຮັດໃຫ້ຄົນທີ່ເຫັນດ້ວຍກັບຂະບວນການປະຕິຮູບທົ່ວປະເທດຝຣັ່ງເກີດຄວາມເສົ້າສະຫຼົດໃຈ; ແຕ່ແບບຢ່າງຂອງເພິ່ນບໍ່ໄດ້ສູນເປົ່າ. ພວກພະຍານຝ່າຍຄວາມຈິງໄດ້ກ່າວວ່າ, “ພວກເຮົາເອງກໍພ້ອມແລ້ວທີ່ຈະປະເຊີນກັບຄວາມຕາຍດ້ວຍໃຈເບີກບານ ໂດຍຕັ້ງຕາເບິ່ງຊີວິດທີ່ຈະມາເຖິງ.”¹⁵ {GC 218.4}

ໃນລະຫວ່າງການຂົ່ມເຫັງທີ່ເມືອງໂມນັ້ນ, ຜູ້ທີ່ສອນຕາມຫຼັກການປະຕິຮູບບໍ່ໄດ້ຮັບອະນຸຍາດໃຫ້ເທດສະໜາ, ພວກເຂົາຈຶ່ງອອກໄປປະກາດໃນບ່ອນອື່ນ. ພໍເວລາຜ່ານໄປຊ່ວງໜຶ່ງທ່ານເລີເຟວກໍໄດ້ເດີນທາງໄປເຢຍລະມັນ; ສ່ວນແຟໂຣ ກໍກັບຄືນໄປຍັງບ້ານເກີດເມືອງນອນຢູ່ພາກຕາເວັນອອກຂອງປະເທດຝຣັ່ງ ເພື່ອປະກາດຄວາມຈິງທີ່ບ້ານຂອງເພິ່ນໃນໄວເດັກ. ຄົນທີ່ນັ້ນໄດ້ຮັບຂ່າວກ່ຽວກັບເຫດການຕ່າງໆເຊິ່ງເກີດຂຶ້ນທີ່ເມືອງໂມ, ແລ້ວກໍມີຄົນຮັບຟັງໃນຂະນະທີ່ເພິ່ນສອນຫຼັກຄວາມຈິງຢ່າງກະຕືລືລົ້ນໂດຍບໍ່ຢ້ານກົວຕໍ່ສິ່ງໃດ. ບໍ່ດົນເຈົ້າໜ້າທີ່ກໍລຸກຂຶ້ນເພື່ອຫາທາງຢຸດຢັ້ງແຟໂຣ, ເພິ່ນຈຶ່ງຖືກໄລ່ອອກຈາກເມືອງ. ເຖິງແມ່ນວ່າເພິ່ນບໍ່ສາມາດປະກາດຢ່າງເປີດເຜີຍອີກຕໍ່ໄປ, ແຕ່ເພິ່ນໄດ້ໄປຕາມທົ່ງພຽງ ແລະ ໝູ່ບ້ານເພື່ອສອນຕາມເຮືອນປະຊາຊົນ ແລະ ຕາມທົ່ງນາທີ່ຫ່າງໄກສອກຫຼີກ; ເພິ່ນຕ້ອງຊອກຫາບ່ອນພັກຢູ່ໃນປ່າ ແລະ ໃນຖ້ຳຫີນເຊິ່ງເປັນບ່ອນທີ່ເພິ່ນລຶ້ງເຄີຍຕອນອາຍຸຍັງນ້ອຍ. ພຣະເຈົ້າກຳລັງກຽມເພິ່ນສຳລັບການທົດລອງທີ່ຍິ່ງໃຫຍ່ກວ່ານັ້ນ. ແຟໂຣກ່າວວ່າ: “ຂ້າພະເຈົ້າເຄີຍໄດ້ຮັບການເຕືອນວ່າ ຈະຕ້ອງປະເຊີນກັບໄມ້ກາງແຂນ, ການຂົ່ມເຫັງ ແລະ ອຸບາຍຕ່າງໆຂອງຊາຕານ, ແລ້ວປາກົດວ່າ ສິ່ງເຫຼົ່ານີ້ມີຢູ່ຢ່າງບໍ່ຂາດສາຍ. ມັນຮຸນແຮງເກີນກວ່າທີ່ຂ້າພະເຈົ້າສາມາດແບກຮັບໄດ້ດ້ວຍຕົນເອງ, ແຕ່ພຣະເຈົ້າຊົງເປັນພຣະບິດາຂອງຂ້າພະເຈົ້າ; ພຣະອົງຊົງຈັດຕຽມໄວ້ໃຫ້ຂ້າພະເຈົ້າຢູ່ສະເໝີ ແລະ ພຣະອົງຈະຊົງເສີມກຳລັງໃຫ້ຂ້າພະເຈົ້າຕາມທີ່ຂ້າພະເຈົ້າຕ້ອງການ.”¹⁶ {GC 219.1}

ເຊັ່ນດຽວກັບສະໄໝຂອງອັກຄະສາວົກ, ການຂົ່ມເຫັງເປັນເຫດໃຫ້ “ຂ່າວປະເສີດແຜ່ຂະຫຍາຍອອກໄປ.” (ຟີລິບປອຍ 1:12). ພວກນັກປະຕິຮູບຖືກຂັບໄລ່ອອກຈາກນະຄອນປາຣີ ແລະ ເມືອງໂມ, ສ່ວນຄົນທີ່ “ກະຈັດກະຈາຍໄປນັ້ນ ຕ່າງກໍໄດ້ປະກາດຂ່າວປະເສີດຕາມບ່ອນຕ່າງໆ.” (ກິດຈະການ 8:4). ດ້ວຍເຫດນີ້, ແສງແຫ່ງຄວາມຈິງ ຈຶ່ງໄດ້ຮັບການປະກາດໄປຍັງຫຼາຍແຂວງທີ່ຫ່າງໄກສອກຫຼີກຂອງປະເທດຝຣັ່ງ. {GC 219.2}

ໃນຂະນະນັ້ນພຣະເຈົ້າຍັງຊົງກຽມຜູ້ຮັບໃຊ້ໃຫ້ຂະຫຍາຍວຽກງານຂອງພຣະອົງ. ໃນສະຖານສຶກສາແຫ່ງໜຶ່ງໃນນະຄອນປາຣີ ມີຊາວໜຸ່ມຄົນໜຶ່ງທີ່ມີຄວາມສຸຂຸມຮູ້ຈັກຄິດ. ເພິ່ນສະແດງໃຫ້ເຫັນວ່າເປັນຄົນສະຫຼາດຫຼັກແຫຼມຕັ້ງແຕ່ອາຍຸຍັງນ້ອຍ; ສ່ວນຄວາມບໍຣິສຸດຂອງຊີວິດ ກໍມີຄວາມໂດດເດັ່ນທີ່ບໍ່ໄດ້ນ້ອຍໜ້າເລື່ອງຄວາມຂະຫຍັນໃນການໃຊ້ສະໝອງ ແລະ ການອຸທິດຕົນທາງສາສະໜາ. ບໍ່ດົນຄວາມສະຫຼຽວສະຫຼາດ ແລະ ຄວາມຂະຫຍັນຮຽນເຮັດໃຫ້ເພິ່ນກາຍເປັນທີ່ພາກພູມໃຈຂອງວິທະຍາໄລ, ຄົນທັງຫຼາຍຈຶ່ງມີຄວາມໝັ້ນໃຈວ່າ ຈອນ ຄາວິນ ຈະກາຍເປັນຜູ້ປົກປ້ອງຄຣິສຕະຈັກໂຣມທີ່ມີຄວາມສາມາດ ແລະ ມີກຽດຫຼາຍທີ່ສຸດຄົນໜຶ່ງ. ແຕ່ມີແສງສະຫວ່າງຈາກສະຫວັນ ສ່ອງທະລຸເຂົ້າໄປໃນກຳແພງແຫ່ງຫຼັກວິຊາການ ແລະ ຄວາມງົມງວາຍທີ່ປິດລ້ອມຄາວິນໄວ້. ເພິ່ນຢ້ານຈົນຕົວສັ່ນເມື່ອໄດ້ຍິນເຖິງຄຳສອນຂອງພວກນັກປະຕິຮູບ, ໂດຍຖືວ່າສົມຄວນແລ້ວທີ່ຈະປະຫານພວກນອກຮີດເຫຼົ່ານັ້ນດ້ວຍການເຜົາໄຟ. ເຖິງຢ່າງໃດກໍຕາມ, ເພິ່ນໄດ້ຖືກນຳມາປະເຊີນໜ້າກັບຄຳສອນນອກຮີດດັ່ງກ່າວໂດຍທີ່ບໍ່ໄດ້ຕັ້ງໃຈ ແລະ ຖືກສະຖານະການບັງຄັບ ໃຫ້ເພິ່ນຕ້ອງທົດສອບນ້ຳໜັກຂອງຫຼັກສາສະໜາສາດຂອງຄຣິສຕະຈັກໂຣມ ໃນການຕໍ່ສູ້ກັບຄຳສອນຂອງຝ່າຍໂປຣແຕັສຕັງ. {GC 219.3}

ໃນຂະນະນັ້ນ, ມີລູກອ້າຍລູກນ້ອງຄົນໜຶ່ງຂອງຄາວິນທີ່ເຂົ້າຮ່ວມໃນຂະບວນການປະຕິຮູບຢູ່ທີ່ນະຄອນປາຣີ. ສອງອ້າຍນ້ອງພົບກັນຢູ່ເລື້ອຍໆ ແລະ ສົນທະນາກັນເຖິງເລື່ອງຕ່າງໆທີ່ກຳລັງສ້າງຄວາມວຸ້ນວາຍໃຫ້ກັບຄຣິສຕະຈັກທົ່ວເອີຣົບໃນເວລານັ້ນ. ຝ່າຍ ໂອລີເວຕັນ (Olivetan) ຜູ້ເປັນໂປຣແຕັສຕັງກ່າວວ່າ, “ມີແຕ່ສອງສາສະໜາຢູ່ໃນໂລກ: ສາສະໜາປະເພດໜຶ່ງແມ່ນສາສະໜາທີ່ມະນຸດປະດິດຄິດສ້າງເອງ, ເຊິ່ງໃນນັ້ນມະນຸດຊ່ວຍຕົນເອງໃຫ້ລອດໂດຍອາໄສພິທີກຳ ແລະ ການທຳບຸນສຸນທານ. ສ່ວນສາສະໜາອີກປະເພດໜຶ່ງ ແມ່ນສາສະໜາທີ່ໄດ້ຮັບການເປີດເຜີຍໃນພຣະຄຳພີ ເຊິ່ງສອນມະນຸດໃຫ້ຊອກຫາຄວາມລອດພົ້ນຈາກພຣະຄຸນຂອງພຣະເຈົ້າພຽງຢ່າງດຽວ ອັນເປັນພຣະຄຸນທີ່ພຣະອົງປະທານໃຫ້ໂດຍບໍ່ຄິດມູນຄ່າ.” {GC 220.1}

ຄາວິນຮ້ອງຂຶ້ນວ່າ: “ຂ້ອຍບໍ່ສົນໃນຄຳສອນໃໝ່ຂອງເຈົ້າເລີຍ. ເຈົ້າຄິດວ່າຂ້ອຍຢູ່ໃນຄວາມເທັດຕະຫຼອດຊີວິດຂອງຂ້ອຍບໍ?”¹⁷ {GC 220.2}

ແຕ່ຄວາມຄິດໃໝ່ເຫຼົ່ານັ້ນໄດ້ເຂົ້າໄປໃນຫົວແລ້ວ ເຊິ່ງເພິ່ນບໍ່ສາມາດລຶບລ້າງມັນອອກໄປໄດ້. ເມື່ອຄາວິນຢູ່ຫ້ອງນອນຄົນດຽວ ເພິ່ນໄດ້ໄຕ່ຕອງເຖິງຖ້ອຍຄຳຂອງພີ່ນ້ອງຂອງເພິ່ນ; ເພິ່ນສຳນຶກໃນຄວາມບາບຂອງຕົນຢ່າງຈັບໃຈ ແລ້ວເພິ່ນກໍຈິນຕະນາການເຖິງສະພາບຂອງຕົນເອງຕໍ່ໜ້າບັນລັງພິພາກສາຂອງພຣະເຈົ້າອົງບໍຣິສຸດໂດຍບໍ່ມີຄົນກາງ. ບໍ່ວ່າຈະເປັນການໄກ່ເກ່ຍຂອງພວກນັກບຸນ, ການເຮັດບຸນທຳທານ ຫຼື ພິທີກຳທັງຫຼາຍຂອງຄຣິສຕະຈັກ, ສິ່ງເຫຼົ່ານີ້ທັງໝົດລ້ວນແຕ່ບໍ່ສາມາດຊົດໃຊ້ຄວາມບາບໄດ້. ເພິ່ນບໍ່ສາມາດເບິ່ງເຫັນຫຍັງໄດ້ເລີຍ ນອກຈາກຄວາມມືດມົນແຫ່ງຄວາມສິ້ນຫວັງອັນຕະຫຼອດໄປເປັນນິດ. ພວກນັກສາສະໜາສາດຂອງຄຣິສຕະຈັກພະຍາຍາມປອບໃຈເພິ່ນ, ແຕ່ກໍບໍ່ເປັນຜົນ. ຄາວິນສາລະພາບບາບໃຫ້ບາດຫຼວງ ແລະ ທໍລະມານຕົນເອງເພື່ອຊົດໃຊ້ຄວາມບາບແຕ່ກໍບໍ່ໄດ້ຜົນເຊັ່ນກັນ, ເພາະສິ່ງເຫຼົ່ານີ້ບໍ່ສາມາດນຳຈິດວິນຍານໃຫ້ຄືນດີກັບພຣະເຈົ້າໄດ້. {GC 220.3}

ໃນຂະນະທີ່ຍັງດິ້ນຮົນໂດຍໄຮ້ປະໂຫຍດຢູ່ນັ້ນ, ຄາວິນບັງເອີນໄປທ່ຽວເດີ່ນເມືອງແຫ່ງໜຶ່ງ ແລະ ໄດ້ເຫັນການປະຫານຄົນນອກຮີດຄົນໜຶ່ງດ້ວຍການເຜົາໄຟທີ່ນັ້ນ. ເພິ່ນອັດສະຈັນໃຈ ທີ່ເຫັນໃບໜ້າຂອງຜູ້ທີ່ສະຫຼະຊີວິດຍ້ອນຄວາມເຊື່ອເຕັມໄປດ້ວຍສັນຕິສຸກ. ທ່າມກາງຄວາມທຸກທໍລະມານແຫ່ງຄວາມຕາຍທີ່ໜ້າຢ້ານກົວ ແລະ ພາຍໃຕ້ການກ່າວໂທດຂອງຄຣິສຕະຈັກທີ່ໜ້າຢ້ານກົວກວ່າຄວາມຕາຍເສຍອີກ, ຄົນຕາຍໄດ້ສະແດງເຖິງຄວາມເຊື່ອ ແລະ ຄວາມກ້າຫານ ເຊິ່ງນັກສຶກສາໜຸ່ມຄາວິນຮູ້ສຶກເຈັບປວດ ເມື່ອເອົາມາປຽບທຽບກັບຄວາມສິ້ນຫວັງ ແລະ ຄວາມມືດມົວຂອງຕົນເອງ ທີ່ດຳເນີນຊີວິດຕາມຄຳສອນຂອງຄຣິສຕະຈັກຢ່າງເຄັ່ງຄັດທີ່ສຸດ. ເພິ່ນຮູ້ວ່າຄວາມເຊື່ອຂອງພວກນອກຮີດວາງຢູ່ເທິງຮາກຖານຂອງພຣະຄຳພີ, ເພິ່ນຈຶ່ງຕັ້ງໃຈທີ່ຈະສຶກສາພຣະຄຳພີ ແລະ ຖ້າເປັນໄປໄດ້ ຈະຄົ້ນພົບເຄັດລັບແຫ່ງຄວາມຊື່ນຊົມຍິນດີຂອງພວກເຂົາ. {GC 220.4}

ໃນການອ່ານພຣະຄຳພີນັ້ນ ຄາວິນໄດ້ຄົ້ນພົບພຣະຄຣິສ; ເພິ່ນຮ້ອງທູນພຣະເຈົ້າວ່າ: “ໂອ້ພຣະບິດາ, ການສະຫຼະພຣະຊົນຂອງພຣະຄຣິສ ໄດ້ລະງັບພຣະພິໂຣດທີ່ພຣະອົງຊົງມີຕໍ່ຄວາມບາບ; ພຣະໂລຫິດຂອງພຣະອົງໄດ້ຊຳລະລ້າງມົນທິນບາບຂອງຂ້ານ້ອຍ; ໄມ້ກາງແຂນຂອງພຣະອົງໄດ້ແບກຮັບເອົາການຖືກສາບແຊ່ງຂອງຂ້ານ້ອຍ ແລະ ຂ້ານ້ອຍໄດ້ຄືນດີກັບພຣະເຈົ້າ ໂດຍທີ່ພຣະຄຣິສຊົງສິ້ນພຣະຊົນເພື່ອຂ້ານ້ອຍ. ໝູ່ຂ້ານ້ອຍໄດ້ຄິດຄົ້ນເລື່ອງໄຮ້ສາລະຫຼາຍຢ່າງສຳລັບຕົນເອງ ທີ່ບໍ່ມີປະໂຫຍດຫຍັງເລີຍ, ແຕ່ພຣະອົງໄດ້ວາງພຣະຄຳຂອງພຣະອົງໄວ້ຕໍ່ໜ້າຂ້ານ້ອຍ ເໝືອນດັ່ງກະບອງໄຟ. ພຣະອົງຊົງສຳຜັດຈິດໃຈຂອງຂ້ານ້ອຍ ເພື່ອຂ້ານ້ອຍຈະໄດ້ລັງກຽດຄຸນຄວາມດີທັງປວງ ນອກຈາກຄຸນຄວາມດີທີ່ເປັນຂອງພຣະເຢຊູ.”¹⁸ {GC 221.1}

ຄາວິນໄດ້ຮັບການສຶກສາເພື່ອເປັນບາດຫຼວງ. ເມື່ອເພິ່ນອາຍຸພຽງ 12 ປີ ເພິ່ນໄດ້ຖືກແຕ່ງຕັ້ງໃຫ້ຮັບຜິດຊອບໂບດນ້ອຍແຫ່ງໜຶ່ງ ແລະ ຫົວຂອງເພິ່ນໄດ້ຖືກເຈົ້າຄະນະໂກນຕາມກົດລະບຽບຂອງຄຣິສຕະຈັກ. ເພິ່ນບໍ່ໄດ້ຮັບການເຈີມ ແລະ ກໍບໍ່ໄດ້ເຮັດໜ້າທີ່ຂອງບາດຫຼວງ, ແຕ່ເພິ່ນເປັນໜຶ່ງໃນຜູ້ຮັບໃຊ້ຂອງໂບດ ໂດຍມີຕຳແໜ່ງ ແລະ ເງິນເດືອນປະຈຳຕຳແໜ່ງ. {GC 221.2}

ບັດນີ້ເພິ່ນຮູ້ສຶກວ່າບໍ່ມີວັນທີ່ເພິ່ນຈະສາມາດເປັນບາດຫຼວງໄດ້, ເພິ່ນຈຶ່ງຫັນໄປສຶກສາກົດໝາຍຢູ່ຊ່ວງໜຶ່ງ, ແຕ່ໃນທີ່ສຸດກໍເລີກແຜນການນັ້ນ ໂດຍມີຄວາມຕັ້ງໃຈທີ່ຈະອຸທິດຊີວິດໃຫ້ກັບຂ່າວປະເສີດ. ແຕ່ເພິ່ນລັງເລໃຈທີ່ຈະເປັນຜູ້ສອນແບບອອກໜ້າອອກຕາ. ເພິ່ນເປັນຄົນຂີ້ອາຍຕາມທຳມະຊາດ ແລະ ຮູ້ສຶກວ່າ ຕຳແໜ່ງດັ່ງກ່າວເປັນພາລະທີ່ຕ້ອງຮັບຜິດຊອບຢ່າງໜັກໜ່ວງ; ໃນຂະນະດຽວກັນເພິ່ນກໍຍັງປາຖະໜາທີ່ຈະອຸທິດຕົນເພື່ອການສຶກສາ. ເຖິງຢ່າງໃດກໍຕາມ, ຄຳຂໍຮ້ອງຂອງໝູ່ເພື່ອນສາມາດຊະນະໃຈເພິ່ນໄດ້ໃນທີ່ສຸດ. ເພິ່ນກ່າວວ່າ: “ເປັນເລື່ອງທີ່ໜ້າປະຫຼາດໃຈແທ້ ທີ່ວ່າຄົນທີ່ມີຕົ້ນກຳເນີດອັນຕໍ່າຕ້ອຍຫຼາຍຈະໄດ້ຮັບກຽດອັນຍິ່ງໃຫຍ່ເຊັ່ນນີ້.”¹⁹ {GC 221.3}

ຄາວິນເລີ່ມເຮັດວຽກງານຂອງຕົນຢ່າງງຽບໆ ແລະ ຖ້ອຍຄຳຂອງເພິ່ນເໝືອນກັບນ້ຳໝອກທີ່ຕົກລົງມາຫົດແຜ່ນດິນໃຫ້ຊຸ່ມຊື່ນ. ເພິ່ນໄດ້ອອກຈາກນະຄອນປາຣີໄປຢູ່ຕ່າງແຂວງໃນເມືອງແຫ່ງໜຶ່ງ ພາຍໃຕ້ການປົກປ້ອງຄຸ້ມຄອງຂອງເຈົ້າຍິງມາກາເຣັດ ຜູ້ທີ່ຮັກຂ່າວປະເສີດ ແລະ ປົກປ້ອງສາວົກແຫ່ງຂ່າວປະເສີດ. ໃນເວລານັ້ນ ຄາວິນຍັງເປັນຊາວໜຸ່ມ, ມີຄວາມອ່ອນໂຍນ, ເປັນຄົນນອບນ້ອມຖ່ອມຕົນບໍ່ອວດໂຕ. ເພິ່ນເລີ່ມປະກາດກັບປະຊາຊົນຢູ່ບ້ານເຮືອນຂອງພວກເຂົາ; ສະມາຊິກຄອບຄົວຈະອ້ອມຮອບເພິ່ນ ໃນຂະນະທີ່ເພິ່ນອ່ານພຣະຄຳພີ ແລະ ເປີດເຜີຍຄວາມຈິງແຫ່ງຄວາມລອດພົ້ນ. ຜູ້ທີ່ໄດ້ຍິນຂ່າວປະເສີດຈຶ່ງນຳໄປເວົ້າໃຫ້ຄົນອື່ນຟັງ; ໃນບໍ່ຊ້າບໍ່ດົນຄາວິນກໍໄດ້ຜ່ານນອກເມືອງ ໄປຍັງບ້ານນ້ອຍໃຫຍ່ໃນຂົງເຂດທີ່ຫ່າງໄກອອກໄປ ເພື່ອສອນຫຼັກຄວາມຈິງທີ່ນັ້ນ. ເພິ່ນສາມາດເຂົ້າເຖິງຄົນໃນຫໍຜາສາດຫີນຂອງພວກຂຸນນາງ ແລະ ໃນກະຕູບນ້ອຍຂອງຄົນຍາກຈົນ; ເພິ່ນຈຶ່ງອອກໄປເພື່ອວາງຮາກຖານຂອງຄຣິສຕະຈັກໃນບ່ອນຕ່າງໆ ເຊິ່ງຕໍ່ມາມີຄົນຈາກຄຣິສຕະຈັກເຫຼົ່ານັ້ນ ໄດ້ເປັນພະຍານຝ່າຍຄວາມຈິງໂດຍບໍ່ຢ້ານກົວຕໍ່ສິ່ງໃດ. {GC 221.4}

ເມື່ອຜ່ານໄປສອງສາມເດືອນ ເພິ່ນກໍກັບໄປຢູ່ນະຄອນປາຣີອີກ. ເກີດຄວາມປັ່ນປ່ວນຂຶ້ນຢ່າງທີ່ບໍ່ເຄີຍມີມາກ່ອນໃນແວດວົງປັນຍາຊົນ ແລະ ນັກວິຊາການ. ການສຶກສາພາສາບູຮານເປັນເຫດໃຫ້ຄົນຫັນໄປອ່ານພຣະຄຳພີ, ຈົນມີຫຼາຍຄົນທີ່ມັກຖົກປະເດັນຄວາມຈິງໃນພຣະຄຳພີ ແລະ ຍັງໂຕ້ວາທີກັບພວກຫົວຫອກຂອງຄຣິສຕະຈັກໂຣມ, ໃນຂະນະທີ່ຄວາມຈິງເຫຼົ່ານັ້ນຍັງເຂົ້າບໍ່ເຖິງໃຈຂອງຕົນ. ຄາວິນສາມາດຕໍ່ສູ້ໃນເລື່ອງຂໍ້ຂັດແຍ້ງທາງຫຼັກສາສະໜາສາດ, ແຕ່ເພິ່ນມີພາລະກິດທີ່ສູງກວ່າພາລະກິດຂອງພວກນັກວິຊາການທີ່ໂຕ້ຖຽງກັນສຽງດັງ. ຈິດໃຈຂອງຄົນທັງຫຼາຍໄດ້ຮັບການກະຕຸ້ນໃຫ້ຕື່ນຂຶ້ນ, ຈຶ່ງເປັນເວລາເໝາະທີ່ຈະເປີດເຜີຍຄວາມຈິງໃຫ້ແກ່ພວກເຂົາ. ໃນຂະນະທີ່ຕຶກອາຄານຂອງມະຫາວິທະຍາໄລຕ່າງໆກຳລັງວຸ້ນວາຍຍ້ອນການໂຕ້ຖຽງກັນໃນເລື່ອງຫຼັກສາສະໜາສາດ, ຄາວິນກໍໄປຕາມບ້ານເຮືອນຂອງປະຊາຊົນ ເພື່ອອ່ານພຣະຄຳພີໃຫ້ປະຊາຊົນຟັງ ທັງໄດ້ກ່າວເຖິງພຣະຄຣິສ ແລະ ການທີ່ພຣະອົງຖືກຄຶງໄວ້ທີ່ໄມ້ກາງແຂນ. {GC 222.1}

ຕາມການຊົງນຳຂອງພຣະເຈົ້າ, ນະຄອນປາຣີຈະຕ້ອງໄດ້ຮັບໂອກາດອີກຄັ້ງໜຶ່ງທີ່ຈະຮັບເອົາຂ່າວປະເສີດ. ຄຳເຊື້ອເຊີນຂອງເລີເຟວ ແລະ ແຟໂຣໄດ້ຖືກປະຕິເສດ, ແຕ່ຊາວມະຫານະຄອນປາຣີທຸກຊົນຊັ້ນ ຈະມີໂອກາດຮັບຟັງຂ່າວປະເສີດອີກຄັ້ງໜຶ່ງ. ໃນຂະນະນັ້ນກະສັດຍັງພິຈາລະນາຜົນປະໂຫຍດໃນດ້ານການເມືອງ ຈຶ່ງຍັງບໍ່ທັນໄດ້ເຂົ້າຂ້າງຄຣິສຕະຈັກໂຣມຢ່າງເຕັມທີ່ໃນການຕໍ່ສູ້ກັບຂະບວນການປະຕິຮູບ. ເຈົ້າຍິງມາກາເຣັດຍັງຄົງເຝົ້າຫວັງວ່າ ຄຳສອນຝ່າຍໂປຣແຕັສຕັງຈະສາມາດຊະນະໃຈຄົນໃນປະເທດຝຣັ່ງ. ນາງຈຶ່ງຕັດສິນໃຈຢ່າງແນ່ວແນ່ວ່າ ຫຼັກຄຳສອນຂອງຂະບວນການປະຕິຮູບນັ້ນ ຈະຕ້ອງໄດ້ຮັບການປະກາດໃນນະຄອນປາຣີ. ໃນລະຫວ່າງທີ່ກະສັດບໍ່ຢູ່ ນາງໄດ້ສັ່ງໃຫ້ອາຈານໂປຣແຕັສຕັງຄົນໜຶ່ງໄປເທດສະໜາຕາມໂບດຕ່າງໆໃນນະຄອນດັ່ງກ່າວ. ແຕ່ເມື່ອເຈົ້າໜ້າທີ່ຝ່າຍສັນຕະປາປາຫ້າມບໍ່ອະນຸຍາດໃຫ້ໃຊ້ໂບດ, ເຈົ້າຍິງມາກາເຣັດຈຶ່ງເປີດປະຕູພຣະຣາຊວັງໃຫ້ຄົນມາຟັງຂ່າວປະເສີດ. ມີການຈັດຕຽມຫ້ອງໜຶ່ງໄວ້ເປັນຫ້ອງນະມັດສະການ ແລະ ມີການປະກາດວ່າຈະມີການເທດສະໜາທຸກມື້ຕາມເວລາທີ່ກຳນົດໄວ້, ຜູ້ຄົນຈາກທຸກລະດັບຊັ້ນໄດ້ຖືກເຊື້ອເຊີນໃຫ້ໄປຮ່ວມ. ມີຄົນຈຳນວນຫຼວງຫຼາຍພາກັນໄປຟັງ, ບໍ່ພຽງແຕ່ຫ້ອງທີ່ຈັດໄວ້ເທົ່ານັ້ນ ແຕ່ຫ້ອງໃກ້ຄຽງ ແລະ ທາງເດີນກໍເຕັມໄປດ້ວຍຜູ້ຄົນ. ຫຼາຍພັນຄົນມາເຕົ້າໂຮມກັນໃນແຕ່ລະມື້ ຮວມທັງພວກຂຸນນາງ, ລັດຖະບຸລຸດ, ນັກກົດໝາຍ, ພໍ່ຄ້າ ແລະ ຊ່າງຝີມື. ແທນທີ່ກະສັດຈະຫ້າມການປະຊຸມດັ່ງກ່າວ ເພິ່ນພັດສັ່ງໃຫ້ເປີດໂບດສອງແຫ່ງໃນນະຄອນປາຣີ. ຊາວເມືອງບໍ່ເຄີຍຊາບຊຶ້ງໃນພຣະຄຳຂອງພຣະເຈົ້າເໝືອນໃນຄັ້ງນີ້, ເໝືອນກັບວ່າພະລັງແຫ່ງຊີວິດຈາກສະຫວັນໄດ້ດົນຈິດດົນໃຈປະຊາຊົນ. ຄວາມບໍຣິສຸດ, ຄວາມເປັນລະບຽບຮຽບຮ້ອຍ, ຄວາມຂະຫຍັນໝັ່ນພຽນ ແລະ ການຮູ້ຈັກບັງຄັບຕົນກຳລັງເຂົ້າໄປແທນທີ່ການເມົາເຫຼົ້າ, ການປ່ອຍຕົວຕາມກິເລດຕັນຫາ, ການຜິດຖຽງກັນ ແລະ ການຢູ່ລ້າບໍ່ເກີດປະໂຫຍດ. {GC 222.2}

ແຕ່ພວກຜູ້ນຳຂອງຄຣິສຕະຈັກໂຣມບໍ່ໄດ້ຢູ່ລ້າ; ເມື່ອກະສັດຍັງບໍ່ຍອມຫ້າມການເທດສະໜາ, ພວກເຂົາຈຶ່ງຫັນໄປປຸກປັ່ນປະຊາຊົນ. ພວກເຂົາເຮັດທຸກສິ່ງທຸກຢ່າງທີ່ເຮັດໄດ້ ເພື່ອຍຸຍົງຝູງຊົນທີ່ງົມງວາຍ ແລະ ຂາດຄວາມຮູ້ ໃຫ້ເກີດຄວາມຢ້ານກົວ, ອະຄະຕິ ແລະ ຄວາມຄັ່ງໄຄ້. ຊາວເມືອງນະຄອນປາຣີຫຼັບຫູຫຼັບຕາເຮັດຕາມຜູ້ສອນທຽມເທັດ ຈຶ່ງບໍ່ຕ່າງຫຍັງກັບນະຄອນເຢຣູຊາເລັມໃນສະໄໝເກົ່າກ່ອນ ທີ່ບໍ່ຮູ້ວ່າພຣະເຈົ້າໄດ້ສະເດັດມາຢ້ຽມຢາມ ແລະ ບໍ່ຮູ້ເຖິງສິ່ງທີ່ເຮັດໃຫ້ຕົນຢູ່ເຢັນເປັນສຸກ. ພຣະຄຳຂອງພຣະເຈົ້າໄດ້ຮັບການປະກາດໃນນະຄອນຫຼວງເປັນເວລາສອງປີ; ຢ່າງໃດກໍຕາມ, ເຖິງແມ່ນວ່າມີຫຼາຍຄົນຮັບເຊື່ອໃນຂ່າວປະເສີດ ແຕ່ຄົນສ່ວນຫຼາຍໄດ້ປະຕິເສດ. ກະສັດຟຣານຊິສໄດ້ທຳທ່າເປັນຄົນໃຈກວ້າງ ແລະ ຍອມຮັບທຸກຝ່າຍພຽງເພື່ອໃຫ້ເປັນໄປຕາມຈຸດປະສົງຂອງຕົນເອງ, ພວກຝ່າຍສັນຕະປາປາຈຶ່ງໄດ້ຮັບອຳນາດຄືນໃໝ່; ໂບດທັງຫຼາຍກໍຖືກປິດລົງອີກຄັ້ງໜຶ່ງ ແລະ ມີການປັກຫຼັກປະຫານຂຶ້ນມາອີກ. {GC 223.1}

ໃນເວລານັ້ນ, ຄາວິນຍັງຢູ່ໃນນະຄອນປາຣີເພື່ອກະກຽມຕົນເອງໂດຍການສຶກສາ, ການຄິດຕຶກຕອງ, ການສືບຕໍ່ເຜີຍແຜ່ແສງສະຫວ່າງ ແລະ ການອະທິຖານເພື່ອວຽກງານໃນອະນາຄົດ. ເຖິງຢ່າງໃດກໍຕາມ, ໃນທີ່ສຸດເພິ່ນກໍຕົກເປັນເປົ້າຄວາມສົງໄສຂອງເຈົ້າໜ້າທີ່. ພວກເຂົາຕັ້ງໃຈທີ່ຈະປະຫານຊີວິດເພິ່ນດ້ວຍການເຜົາໄຟໃຫ້ໄດ້. ຄາວິນຖືວ່າຕົນເອງມີຄວາມປອດໄພ ເພາະໄດ້ແຍກຕົວຢູ່ຢ່າງສັນໂດດ ຈຶ່ງບໍ່ຄິດກັງວົນເຖິງໄພອັນຕະລາຍ; ແລ້ວມີເຫດການເກີດຂຶ້ນກະທັນຫັນ, ໝູ່ເພື່ອນຄົນໜຶ່ງຂອງຄາວິນແລ່ນເຂົ້າມາໃນຫ້ອງພ້ອມດ້ວຍຂ່າວວ່າ ເຈົ້າໜ້າທີ່ກຳລັງເດີນທາງມາເພື່ອຈັບກຸມເພິ່ນ. ໃນທັນໃດນັ້ນໄດ້ຍິນສຽງເຄາະປະຕູດັງຢູ່ທາງເຂົ້າດ້ານນອກ, ພວກເຂົາຈະຕ້ອງຟ້າວຢ່າງຮີບດ່ວນ ໂດຍບໍ່ເສຍເວລາແມ່ນແຕ່ວິນາທີດຽວ. ເພື່ອນຂອງເພິ່ນບາງຄົນໄດ້ຖ່ວງເວລາເຈົ້າໜ້າທີ່ຢູ່ທີ່ປະຕູ, ສ່ວນຄົນອື່ນກໍຊ່ວຍຢ່ອນເພິ່ນລົງຈາກປ່ອງຢ້ຽມ, ແລ້ວເພິ່ນກໍເດີນທາງໄປນອກເມືອງຢ່າງໄວວາ. ຄາວິນໄປລີ້ຢູ່ໃນກະຕູບຂອງຊາວນາທີ່ເປັນມິດກັບຂະບວນການປະຕິຮູບ ແລະ ປອມຕົວໂດຍການໃສ່ເສື້ອຜ້າຂອງຊາວນາຜູ້ນັ້ນ, ຈັບກ້ານຈົກຂຶ້ນມາແບກ ແລ້ວກໍອອກເດີນທາງມຸ່ງໜ້າໄປທາງໃຕ້ ຈົນໄດ້ພົບບ່ອນລີ້ໄພອີກໃນເຂດຄອບຄອງຂອງເຈົ້າຍິງມາກາເຣັດ.²⁰ {GC 223.2}

ຄາວິນຢູ່ຕໍ່ຢ່າງປອດໄພທີ່ນັ້ນເປັນເວລາສອງສາມເດືອນ ແລະ ຕັ້ງໜ້າຕັ້ງຕາສຶກສາຄົ້ນຄວ້າເໝືອນທີ່ຜ່ານມາ ພາຍໃຕ້ການປົກປ້ອງຂອງໝູ່ເພື່ອນທີ່ມີອິດທິພົນ. ແຕ່ເປົ້າປະສົງຂອງເພິ່ນແມ່ນການປະກາດຂ່າວປະເສີດໃຫ້ທົ່ວເຖິງປະເທດຝຣັ່ງ, ເພິ່ນຈຶ່ງບໍ່ສາມາດຢູ່ໄດ້ດົນໂດຍບໍ່ອອກໄປປະກາດ. ທັນທີທີ່ພະຍຸແຫ່ງການຂົ່ມເຫັງເບົາລົງເລັກນ້ອຍ, ເພິ່ນໄດ້ຊອກຫາບ່ອນເຮັດວຽກໃໝ່ທີ່ເມືອງພົວເຈ (Poitiers), ເປັນເມືອງທີ່ມີມະຫາວິທະຍາໄລ ແລະ ເປັນບ່ອນທີ່ມີການຕອບຮັບຕໍ່ຄຳສອນຂອງພວກນັກປະຕິຮູບເປັນຢ່າງດີ; ຄົນຈາກທຸກຊົນຊັ້ນໃນສັງຄົມໄດ້ຮັບຟັງຂ່າວປະເສີດດ້ວຍຄວາມຍິນດີ. ບໍ່ມີການເທດສະໜາປະກາດຢ່າງເປີດເຜີຍ, ແຕ່ຄາວິນໄດ້ສອນຖ້ອຍຄຳແຫ່ງຊີວິດນິຣັນໃຫ້ແກ່ຜູ້ທີ່ຢາກຟັງ, ບາງຄັ້ງແມ່ນຢູ່ໃນເຮືອນຫົວໜ້າຜູ້ພິພາກສາ, ບາງຄັ້ງແມ່ນຢູ່ໃນເຮືອນຂອງຕົນເອງ ແລະ ບາງຄັ້ງກໍຢູ່ໃນສວນສາທາລະນະ. ເມື່ອເວລາຜ່ານໄປ ແລະ ຈຳນວນຜູ້ຟັງເພີ່ມຂຶ້ນ, ພວກເຂົາຄິດວ່າຄົງມີຄວາມປອດໄພກວ່າ ຖ້າເຕົ້າໂຮມກັນຢູ່ນອກເມືອງ. ມີຖໍ້າແຫ່ງໜຶ່ງຢູ່ຂ້າງເຫວແຄບຖືກເລືອກໃຫ້ເປັນສະຖານທີ່ປະຊຸມ; ຖ້ຳແຫ່ງນີ້ຖືກປິດບັງໄວ້ດ້ວຍຕົ້ນໄມ້ ແລະ ຫີນທີ່ຍື່ນລົງມາ ຈຶ່ງເປັນບ່ອນສອກຫຼີກທີ່ຫາຍາກ. ກຸ່ມຄົນນ້ອຍໆຫຼາຍກຸ່ມພາກັນອອກຈາກເມືອງເພື່ອໄປຮ່ວມປະຊຸມ ໂດຍແຕ່ລະກຸ່ມໃຊ້ເສັ້ນທາງທີ່ແຕກຕ່າງກັນ. ໃນທີ່ລັບຕາຄົນແຫ່ງນີ້ມີການນຳພຣະຄຳພີມາອ່ານອອກສຽງ ແລະ ອະທິບາຍໃຫ້ຄົນຟັງ. ຊາວໂປຣແຕັສຕັງໃນປະເທດຝຣັ່ງໄດ້ສະຫຼອງການລະນຶກເຖິງອາຫານຄາບສຸດທ້າຍຂອງພຣະເຢຊູເປັນຄັ້ງທຳອິດໃນຖ້ຳແຫ່ງນີ້ເອງ ແລະ ມີການສົ່ງພວກນັກປະກາດທີ່ສັດຊື່ອອກໄປຈາກຄຣິສຕະຈັກນ້ອຍໆແຫ່ງນີ້. {GC 224.1}

ແລ້ວຄາວິນກໍກັບຄືນໄປຍັງນະຄອນປາຣີອີກ, ຍ້ອນວ່າເພິ່ນຍັງບໍ່ສາມາດເລີກຄວາມຫວັງທີ່ວ່າ ປະເທດຝຣັ່ງທັງຊາດຈະຮັບເອົາຄຳສອນຂອງຂະບວນການປະຕິຮູບ, ແຕ່ເພິ່ນພົບວ່າບໍ່ຄ່ອຍມີໂອກາດປະກາດເລີຍ. ການສອນຂ່າວປະເສີດແມ່ນຫົນທາງໄປສູ່ຫຼັກປະຫານໂດຍກົງ, ໃນທີ່ສຸດເພິ່ນຈຶ່ງຕັດສິນໃຈອອກເດີນທາງໄປປະເທດເຢຍລະມັນ. ຫຼັງຈາກຄາວິນອອກຈາກປະເທດຝຣັ່ງບໍ່ດົນ ມີພະຍຸແຫ່ງການກົດຂີ່ຂົ່ມເຫັງພັດຖະຫຼົ່ມໃສ່ຊາວໂປຣແຕັສຕັງ ເຊິ່ງຖ້າເພິ່ນຍັງຢູ່ໃນຄາວນັ້ນ ເພິ່ນກໍຄົງໄດ້ຖືກທຳລາຍພ້ອມກັບຄົນອື່ນຢ່າງແນ່ນອນ. {GC 224.2}

ພວກນັກປະຕິຮູບຝຣັ່ງມີຄວາມກະຕືລືລົ້ນທີ່ຈະເຫັນປະເທດຂອງຕົນກ້າວໜ້າໃນການປະຕິຮູບໃຫ້ທັນກັບປະເທດເຢຍລະມັນ ແລະ ສວິສເຊີແລນ, ຈຶ່ງຕັ້ງໃຈໂຈມຕີຄວາມງົມງວາຍຂອງຄຣິສຕະຈັກໂຣມຢ່າງຮຸນແຮງ ເພື່ອໃຫ້ຄົນທັງຊາດຕື່ນຕົວຂຶ້ນມາ. ສະນັ້ນ, ໃນຄືນໜຶ່ງ ພວກເຂົາຈຶ່ງພາກັນຕິດແຜ່ນປ້າຍທົ່ວປະເທດຝຣັ່ງ ໂຈມຕີພິທີສິນລະນຶກຂອງກາໂຕລິກ. ແຕ່ແທນທີ່ຈະຊ່ວຍໃຫ້ຂະບວນການປະຕິຮູບກ້າວໄປຂ້າງໜ້າ, ການເຄື່ອນໄຫວທີ່ຫານກ້າແຕ່ຂາດຄວາມຮອບຄອບນັ້ນ ໄດ້ນຳຄວາມພິນາດມາ ບໍ່ພຽງແຕ່ໃສ່ພວກທີ່ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງການຕິດປ້າຍເຫຼົ່ານັ້ນ ແຕ່ໃຫ້ຄົນທັງຫຼາຍທີ່ເປັນມິດກັບຂະບວນການປະຕິຮູບທົ່ວປະເທດຝຣັ່ງດ້ວຍ. ເຫດການໃນຄັ້ງນີ້ເຮັດໃຫ້ພວກຝ່າຍຄຣິສຕະຈັກໂຣມໄດ້ໃນສິ່ງທີ່ພວກເຂົາປາຖະໜາມາດົນນານ ຄືຂໍ້ອ້າງໃນການຮຽກຮ້ອງໃຫ້ທຳລາຍພວກນອກຮີດໃຫ້ໝົດສິ້ນ ໃນຖານເປັນພວກທີ່ຍຸຍົງປັ່ນປ່ວນ ແລະ ເປັນໄພອັນຕະລາຍຕໍ່ຄວາມໝັ້ນຄົງແຫ່ງຣາຊບັນລັງ ແລະ ຕໍ່ຄວາມສະຫງົບສຸກຂອງປະເທດຊາດບ້ານເມືອງ. {GC 224.3}

ມີມືລັບນຳແຜ່ນປ້າຍອັນໜຶ່ງມາຕິດໄວ້ທີ່ປະຕູຫ້ອງນອນຂອງກະສັດ ໂດຍບໍ່ມີຜູ້ໃດຮູ້ວ່າແມ່ນໃຜເຮັດ, ອາດຈະເປັນໝູ່ມິດທີ່ຂາດຄວາມຮອບຄອບ ຫຼື ເປັນສັດຕູເຈົ້າເລ່; ຢ່າງໃດກໍຕາມ, ກະສັດກໍຕົກໃຈຢ້ານ. ໃນແຜ່ນປ້າຍດັ່ງກ່າວ, ຄວາມງົມງວາຍຕ່າງໆທີ່ໄດ້ຮັບຄວາມເຄົາລົບນັບຖືເປັນເວລາຫຼາຍຮ້ອຍປີ ກໍໄດ້ຖືກໂຈມຕີຢ່າງໄຮ້ປານີ. ການທີ່ມີຄົນບັງອາດນຳຖ້ອຍຄຳທີ່ແຈ່ມແຈ້ງ ແຕ່ໜ້າຕົກໃຈເຫຼົ່ານີ້ ເຂົ້າໄປເຖິງຫ້ອງນອນຂອງກະສັດ ເຮັດໃຫ້ເພິ່ນໂມໂຫເປັນຟືນເປັນໄຟ. ເພິ່ນຢືນກືກ ປາກບໍ່ອອກ ແລະ ຕົວສັ່ນຢູ່ພັກໜຶ່ງດ້ວຍອາການຕົກຕະລຶງ; ແລ້ວດ້ວຍຄວາມໂມໂຫຢ່າງຮຸນແຮງ ເພິ່ນຈຶ່ງລັ່ນວາຈາທີ່ຮ້າຍກາດວ່າ: “ໃຫ້ຈັບທຸກຄົນທີ່ສົງໄສວ່າຮັບເຊື່ອໃນຄຳສອນນອກຮີດຂອງລູເທີໂດຍບໍ່ໄວ້ໜ້າ. ເຮົາຈະຂ້າພວກມັນໃຫ້ໝົດກ້ຽງ.²¹ ແບບນີ້ກໍກັບລຳບໍ່ໄດ້ແລ້ວ, ກະສັດໄດ້ຕັ້ງໃຈຢ່າງເດັດດ່ຽວທີ່ຈະເຂົ້າຂ້າງຄຣິສຕະຈັກໂຣມຢ່າງເຕັມທີ່. {GC 225.1}

ມີການອອກມາດຕະການທັນທີເພື່ອຈັບກຸມທຸກຄົນໃນນະຄອນປາຣີທີ່ຮັບເອົາຄຳສອນຂອງລູເທີ. ມີຊ່າງຝີມືຜູ້ທຸກຍາກຄົນໜຶ່ງ ແລະ ເປັນຜູ້ຮັບເຊື່ອໃນຄຳສອນຂອງພວກນັກປະຕິຮູບ; ຄົນນີ້ເຄີຍເຮັດໜ້າທີ່ເອີ້ນຜູ້ເຊື່ອທັງຫຼາຍໃຫ້ໄປຮ່ວມປະຊຸມນະມັດສະການຢ່າງລັບໆ. ມາບັດນີ້ລາວກໍຖືກຈັບ ແລະ ຖືກຂົ່ມຂູ່ວ່າຈະຖືກປະຫານຊີວິດດ້ວຍການເຜົາໄຟຖ້າບໍ່ຮ່ວມມື; ພວກເຈົ້າໜ້າທີ່ໄດ້ສັ່ງລາວໃຫ້ນຳທູດຂອງສັນຕະປາປາໄປທີ່ເຮືອນຊາວໂປຣແຕັສຕັງທຸກຄົນໃນເມືອງ. ໃນຕອນທຳອິດລາວຕົກໃຈຢ້ານ ແລະ ບໍ່ຢາກເຮັດ, ແຕ່ໃນທີ່ສຸດຍ້ອນລາວຢ້ານແປວໄຟ ຈຶ່ງຍອມທໍລະຍົດຕໍ່ພີ່ນ້ອງຂອງຕົນ. ມີການຈັດຂະບວນ ໂດຍໃຫ້ເຂົ້າຈີ່ທີ່ໃຊ້ໃນພິທີສິນລະນຶກນຳໜ້າຂະບວນ ຕາມດ້ວຍຜູ້ທໍລະຍົດ ແລະ ພວກບາດຫຼວງ, ພວກຄົນເຜົາເຄື່ອງຫອມ, ບັນດານັກບວດ, ພວກທະຫານ ແລະ ທ້າວ ໂມຣິນ ຜູ້ເປັນນັກສືບສວນຂອງກະສັດ. ຄົນເຫຼົ່ານີ້ເດີນຂະບວນຢ່າງມິດງຽບຜ່ານຖະໜົນຫົນທາງໃນເມືອງ ໂດຍອ້າງວ່າກຳລັງໃຫ້ກຽດແກ່ພິທີ “ສິນລະນຶກອັນສັກສິດ” ດ້ວຍການລຶບລ້າງຄວາມຜິດທີ່ພວກໂປຣແຕັສຕັງໄດ້ດູຖູກພິທີດັ່ງກ່າວ; ແຕ່ພິທີຕົບຕານີ້ໄດ້ເຊື່ອງຊ່ອນການມຸ່ງເອົາຊີວິດ. ເມື່ອເດີນທາງກົງກັນຂ້າມກັບເຮືອນຂອງຜູ້ທີ່ເຊື່ອຕາມຄຳສອນຂອງລູເທີ ຜູ້ທໍລະຍົດຈະເຮັດສັນຍານດ້ວຍມື ແຕ່ບໍ່ເວົ້າສິ່ງໃດເລີຍ. ຂະບວນແຫ່ນັ້ນກໍຈະຢຸດທີ່ນັ້ນ, ເຈົ້າໜ້າທີ່ຈະບຸກເຂົ້າໄປໃນເຮືອນ, ຄອບຄົວຈະຖືກລາກອອກມາ ແລະ ຖືກມັດໂສ້, ແລ້ວຂະບວນນັ້ນກໍຈະອອກເດີນທາງຕໍ່ເພື່ອຊອກຫາເຫຍື່ອກຸ່ມໃໝ່. ພວກເຂົາ “ບໍ່ລະເວັ້ນເຮືອນຫຼັງໃດບໍ່ວ່າໃຫຍ່ ຫຼື ນ້ອຍ, ແມ່ນແຕ່ໃນຄະນະຕ່າງໆຂອງມະຫາວິທະຍາໄລແຫ່ງນະຄອນປາຣີກໍບໍ່ເວັ້ນ.…ທ້າວ ໂມຣິນ ເຮັດໃຫ້ຄົນສະເທືອນໃຈໄປທັງເມືອງ.…ເປັນຍຸກສະໄໝທີ່ຄວາມໂຫດຫ້ຽມສະຫຍອງຂວັນຄອງເມືອງ.”²² {GC 225.2}

ເຫຍື່ອຜູ້ເຄາະຮ້າຍຖືກປະຫານຊີວິດດ້ວຍການທໍລະມານທີ່ໂຫດຮ້າຍທາລຸນ; ມີການອອກຄຳສັ່ງໃຫ້ຜ່ອນໄຟລົງເປັນພິເສດ ເພື່ອຍືດເວລາແຫ່ງຄວາມເຈັບປວດ. ແຕ່ຄົນເຫຼົ່ານີ້ຕາຍໃນຖານະຜູ້ມີໄຊຊະນະ ໂດຍຄວາມເຊື່ອໝັ້ນບໍ່ຫວັ່ນໄຫວ ແລະ ສັນຕິສຸກໃນໃຈບໍ່ໄດ້ຮັບການກະທົບໃຫ້ໝອງໝົ່ນ. ພວກຜູ້ທີ່ຂົ່ມເຫັງພັດຮູ້ສຶກວ່າ ຕົນເປັນຝ່າຍທີ່ເສຍໄຊ ເພາະບໍ່ສາມາດທຳລາຍຄວາມຢືນຢັດຂອງຄົນເຫຼົ່ານັ້ນໄດ້. “ມີການປັກຫຼັກປະຫານທົ່ວທຸກບ່ອນຂອງນະຄອນປາຣີ ແລະ ມີການເຜົາປະຫານສືບຕໍ່ບໍ່ເວັ້ນແຕ່ລະມື້ ໂດຍມຸ່ງຫວັງໃຫ້ປະຊາຊົນຢ້ານກົວຄຳສອນນອກຮີດ. ແຕ່ສຸດທ້າຍຝ່າຍຂ່າວປະເສີດຍັງຄົງເປັນຝ່າຍທີ່ໄດ້ປຽບ, ເພາະເຫດການນີ້ເຮັດໃຫ້ຊາວນະຄອນປາຣີທັງໝົດເຫັນວ່າ ຄຳສອນໃໝ່ສາມາດສ້າງຄົນແບບໃດ. ບໍ່ມີທຳມາດແຫ່ງໃດທີ່ມີການປະກາດໄດ້ຜົນເທົ່າກັບຫຼັກປະຫານຂອງຜູ້ທີ່ສະຫຼະຊີວິດເພື່ອຄວາມເຊື່ອ. ໃບໜ້າຂອງຄົນເຫຼົ່ານີ້ທີ່ສະແດງເຖິງສັນຕິສຸກ ແລະ ຄວາມປິຕິຍິນດີໃນຂະນະທີ່ເດີນທາງໄປຍັງ…ແດນປະຫານ, ວິລະກຳຂອງພວກເຂົາໃນຂະນະທີ່ຢືນຢູ່ທ່າມກາງແປວໄຟອຳມະຫິດ ແລະ ການໃຫ້ອະໄພຢ່າງອ່ອນສຸພາບທີ່ຖືກທຳຮ້າຍໃຫ້ບາດເຈັບ; ສິ່ງເຫຼົ່ານີ້ປ່ຽນທ່າທີຂອງຄົນຈຳນວນຫຼາຍທີ່ສັງເກດເຫດການ ຈາກຄວາມຄຽດແຄ້ນໃຫ້ກາຍເປັນຄວາມສົງສານ ແລະ ຈາກຄວາມກຽດຊັງໃຫ້ເປັນຄວາມຮັກ. ແບບຢ່າງຂອງຜູ້ທີ່ຖືກປະຫານສະເໝືອນວາຈາທີ່ຄົມຄາຍ ເຊິ່ງອ້ອນວອນໃຫ້ຄົນມາຮັບເຊື່ອໃນຂ່າວປະເສີດ.”²³ {GC 226.1}

ສ່ວນພວກບາດຫຼວງຍັງຄົງມຸ່ງໝັ້ນໃຫ້ປະຊາຊົນຄຽດແຄ້ນຕໍ່ໄປ ຈຶ່ງປ່ອຍຂໍ້ກ່າວຫາຕໍ່ພວກໂປຣແຕັສຕັງທີ່ຮ້າຍແຮງທີ່ສຸດ. ມີການກ່າວຫາວ່າ ຝ່າຍພວກປະຕິຮູບໄດ້ວາງແຜນສັງຫານພວກກາໂຕລິກ, ແລ້ວຈະໂຄ່ນລົ້ມລັດຖະບານ ແລະ ລອບສັງຫານກະສັດ. ພວກບາດຫຼວງບໍ່ມີຫຼັກຖານສະໜັບສະໜູນຂໍ້ກ່າວຫາດັ່ງກ່າວແມ່ນແຕ່ໜ້ອຍ; ເຖິງຢ່າງໃດກໍດີ, ໃນທີ່ສຸດຄຳທຳນວາຍເລື່ອງຮ້າຍນັ້ນໄດ້ສຳເລັດເປັນຈິງ, ແຕ່ເປັນການສຳເລັດພາຍໃຕ້ສະຖານະການທີ່ແຕກຕ່າງກັນ ແລະ ຈາກສາເຫດທີ່ກົງກັນຂ້າມກັບຂໍ້ກ່າວຫາ. ການທີ່ຝ່າຍກາໂຕລິກປະຕິບັດຕໍ່ພວກໂປຣແຕັສຕັງຜູ້ໄຮ້ຄວາມຜິດຢ່າງໂຫດຮ້າຍນັ້ນ ໄດ້ສະສົມໂທດໄວ້ຢ່າງໜັກໜ່ວງ, ເຊິ່ງຫຼາຍສະຕະວັດຕໍ່ມາ ກໍໄດ້ນຳຄວາມພິນາດມາສູ່ກະສັດພ້ອມດ້ວຍການປົກຄອງ ແລະ ປະຊາຊົນຂອງເພິ່ນຕາມທີ່ທຳນວາຍໄວ້, ແຕ່ຄວາມພິນາດດັງກ່າວເກີດຈາກພວກທີ່ບໍ່ເຊື່ອພຣະເຈົ້າ ແລະ ຈາກພວກຝ່າຍສັນຕະປາປາເອງ. ມັນບໍ່ແມ່ນການເຜີຍແຜ່ຫຼັກໂປຣແຕັສຕັງທີ່ເປັນເຫດໃຫ້ປະເທດຝຣັ່ງເດືອດຮ້ອນທີ່ສຸດໃນ 300 ປີຕໍ່ມາ, ແຕ່ເປັນການປາບປາມພວກເຂົາຕ່າງຫາກ ທີ່ເປັນເຫດໃຫ້ເກີດການນອງເລືອດໃນການປະຕິວັດຝຣັ່ງ. {GC 226.2}

ບັດນີ້ຄວາມລະແວງແຄງໃຈ, ຄວາມບໍ່ໄວ້ເນື້ອເຊື່ອໃຈ ແລະ ຄວາມຢ້ານກົວໄດ້ລາມໄປທົ່ວເຖິງທຸກຊົນຊັ້ນຂອງສັງຄົມ. ໃນທ່າມກາງຄວາມຕື່ນຕົກໃຈທີ່ເກີດຂຶ້ນທົ່ວໄປນັ້ນ ໄດ້ປາກົດໃຫ້ເຫັນວ່າພວກຄົນທີ່ມີການສຶກສາສູງທີ່ສຸດ, ມີອິດທິພົນຫຼາຍທີ່ສຸດ ແລະ ມີອຸປະນິໄສທີ່ງົດງາມທີ່ສຸດຂອງຊາດ ໄດ້ຮັບເອົາຄຳສອນຂອງລູເທີຢ່າງເລິກເຊິ່ງ. ຕຳແໜ່ງຮັບຜິດຊອບທີ່ມີກຽດຫຼາຍຕຳແໜ່ງໄດ້ຖືກປະຫວ່າງ, ພວກນາຍຊ່າງຝີມື, ນັກພິມ, ນັກວິຊາການ, ອາຈານສອນໃນມະຫາວິທະຍາໄລ, ນັກຂຽນ ແລະ ແມ່ນແຕ່ເຈົ້າໜ້າທີ່ໃນຣາຊວັງກໍໄດ້ສູນຫາຍໄປ. ຫຼາຍຮ້ອຍຄົນອົບພະຍົບປົບໜີຈາກນະຄອນປາຣີ ອັນເປັນບ້ານເກີດເມືອງນອນຂອງຕົນ, ເຊິ່ງໃນຈຳນວນຄົນດັ່ງກ່າວ ການທີ່ຫຼົບໜີໄປນັ້ນກໍເປັນສັນຍານທຳອິດວ່າ ພວກເຂົາເຫັນດ້ວຍກັບຄຳສອນຂອງຝ່າຍປະຕິຮູບ. ພວກຝ່າຍສັນຕະປາປາຫຼຽວເບິ່ງຮອບຕົວດ້ວຍຄວາມປະຫຼາດໃຈ ເມື່ອຮູ້ວ່າເຄີຍມີຄົນນອກຮີດຈຳນວນຫຼາຍລອຍນວນຢູ່ທ່າມກາງພວກເຂົາໂດຍບໍ່ມີຜູ້ໃດສົງໄສ. ພວກເຂົາລະບາຍຄວາມໂມໂຫໃສ່ຄົນຍາກຈົນຈຳນວນຫຼວງຫຼາຍ ຜູ້ຢູ່ໃນອຳນາດທີ່ຈັດການໄດ້. ໃນຄາວນັ້ນ ຄຸກທັງຫຼາຍກໍແອອັດໄປດ້ວຍຜູ້ຄົນ, ສ່ວນອາກາດນັ້ນກໍມືດມົວດ້ວຍຄວັນໄຟຈາກການປະຫານຜູ້ທີ່ຍອມຮັບວ່າຕົນເຊື່ອໃນຂ່າວປະເສີດ. {GC 227.1}

ກະສັດຟຣານຊິສທີ 1 ເຄີຍມີຄວາມພາກພູມໃຈໃນການເປັນຜູ້ນຳທີ່ຟື້ນຟູການສຶກສາໃນວິຊາຄວາມຮູ້ ອັນເປັນສັນຍະລັກອັນໜຶ່ງຂອງຕົ້ນສະຕະວັດທີ 16. ເພິ່ນເຄີຍດີໃຈທີ່ສາມາດເຕົ້າໂຮມນັກວິຊາການຈາກທຸກປະເທດມາທີ່ຣາຊສຳນັກຂອງຕົນ. ເພິ່ນຮັກການຮຽນຮູ້ ແລະ ດູຖູກຄວາມໂງ່ຈ້າ ແລະ ຄວາມງົມງວາຍຂອງພວກບາດຫຼວງ; ສິ່ງເຫຼົ່ານີ້ເປັນເຫດຜົນສ່ວນໜຶ່ງ ທີ່ເພິ່ນຍອມໃຫ້ຝ່າຍປະຕິຮູບເຄື່ອນໄຫວກ່ອນໜ້ານີ້. ແຕ່ດ້ວຍຄວາມກະຕືລືລົ້ນທີ່ຢາກກຳຈັດພວກນອກຮີດໃຫ້ໝົດ ຜູ້ອຸປະຖຳການຮຽນຮູ້ຄົນນີ້ໄດ້ອອກຄຳສັ່ງປະກາດງົດການຕີພິມທັງໝົດທົ່ວປະເທດຝຣັ່ງ! ຟຣານຊິສທີ 1 ເປັນຕົວຢ່າງອັນໜຶ່ງ ທ່າມກາງຫຼາຍຕົວຢ່າງໃນປະຫວັດສາດ ທີ່ສະແດງໃຫ້ເຫັນວ່າ ການພັດທະນາໃນວິຊາຄວາມຮູ້ ບໍ່ໄດ້ເປັນເຄື່ອງປ້ອງກັນຄົນຈາກການມີອະຄະຕິຕໍ່ສາສະໜາ ແລະ ຈາກການບີບບັງຄັບຂົ່ມເຫັງຄົນອື່ນ. {GC 227.2}

ມີການເຮັດພິທີເປັນທາງການເພື່ອຢືນຢັນວ່າ ປະເທດຝຣັ່ງທັງຊາດຈະມຸ່ງໝັ້ນໃນການທຳລາຍພວກໂປຣແຕັສຕັງຈົນໝົດກ້ຽງ. ພວກບາດຫຼວງກ່າວວ່າ ການທີ່ພວກໂປຣແຕັສຕັງໄດ້ດູຖູກພິທີສິນລະນຶກຂອງກາໂຕລິກນັ້ນ ເປັນການດູຖູກສະຫວັນເບື້ອງເທິງ ແລະ ຈະຕ້ອງມີການຊົດໃຊ້ດ້ວຍເລືອດ; ພວກເຂົາຈຶ່ງຮຽກຮ້ອງໃຫ້ກະສັດເຮັດພິທີເພື່ອຄົນທັງຫຼາຍຈະໄດ້ເຫັນວ່າ ເພິ່ນເຫັນດ້ວຍກັບແຜນການອັນໂຫດຮ້າຍຂອງພວກບາດຫຼວງ. {GC 227.3}

ວັນທີ 21 ເດືອນ ມັງກອນປີ 1535 ຖືກກຳນົດໄວ້ເພື່ອຈັດພິທີອັນເປັນຕາຢ້ານນັ້ນ. ເຫດການທີ່ເກີດຂຶ້ນ ໄດ້ປຸກຄົນທັງຊາດໃຫ້ມີຄວາມຢ້ານກົວທີ່ມາຈາກຄວາມງົມງວາຍ ແລະ ຄວາມກຽດຊັງທີ່ເກີດຈາກຄວາມມີອະຄະຕິ. ຝູງຊົນຈາກຊົນນະບົດຮອບເມືອງທັງໝົດພາກັນຫຼັ່ງໄຫຼເຂົ້າມາໃນນະຄອນປາຣີ ຈົນຖະໜົນຫົນທາງໃນເມືອງເຕັມໄປດ້ວຍຜູ້ຄົນ. ວັນນັ້ນເລີ່ມຕົ້ນຂຶ້ນດ້ວຍການຈັດຂະບວນແຫ່ໃຫຍ່ຢ່າງສະຫງ່າຜ່າເຜີຍ. “ເຮືອນທີ່ຢູ່ຕາມທາງໄດ້ຫ້ອຍຜ້າທີ່ເປັນສັນຍະລັກຂອງການໄວ້ທຸກ ແລະ ມີການຈັດແທ່ນບູຊາໄວ້ເປັນຈຸດໆ.” ໜ້າປະຕູເຮືອນທຸກຫຼັງມີການຈູດກະບອງໄຟ ເພື່ອເປັນການໃຫ້ກຽດແກ່ “ພິທີສິນລະນຶກອັນສັກສິດ.” ກ່ອນທີ່ແສງອາລຸນຈະເບີກຟ້າໃນມື້ນັ້ນ ມີການຮ່ວມຂະບວນກັນຂຶ້ນທີ່ຣາຊວັງຂອງກະສັດ. “ມີປ້າຍ ແລະ ໄມ້ກາງແຂນຈາກແຕ່ລະໂບດນຳໜ້າຂະບວນ ຕາມດ້ວຍປະຊາຊົນຖືກະບອງໄຟຍ່າງເປັນຄູ່ເປັນຄູ່.” ຈາກນັ້ນກໍມີພວກພຣະກາໂຕລິກຈາກຄະນະນັກບວດທັງສີ່ຄະນະ, ຕ່າງຄົນຕ່າງໃສ່ເຄື່ອງພິເສດຕາມຄະນະຂອງຕົນ. ຕໍ່ມາກໍມີການແຫ່ພວກວັດຖຸສັກສິດທີ່ມີຊື່ສຽງຢ່າງຫຼວງຫຼາຍ. ພວກເຈົ້າໜ້າທີ່ຄຣິສຕະຈັກຂີ່ມ້າຕາມມາ ໂດຍນຸ່ງເສື້ອຍາວສີມ່ວງ ແລະ ສີແດງ, ແຖມຍັງໃສ່ເຄື່ອງປະດັບເພັດພອຍທີ່ສະທ້ອນແສງແວວວາວ. {GC 228.1}

“ຈາກນັ້ນ, ແມ່ນເຈົ້າຄະນະແຫ່ງນະຄອນປາຣີຍ່າງຢູ່ໃຕ້ຄັນຈ້ອງອັນງົດງາມ ແລະ ຖືເຂົ້າຈີ່ປະຈຳພິທີສິນລະນຶກ.…ມີເຈົ້າຊາຍສີ່ຄົນ²⁴ຖືຄັນຈ້ອງດັ່ງກ່າວ.…ຫຼັງຈາກເຂົ້າຈີ່ ແມ່ນກະສັດຟຣານຊິສທີ 1 ຍ່າງຢູ່ຕາມຫຼັງ.…ເພິ່ນບໍ່ໄດ້ໃສ່ມົງກຸດ ຫຼື ເສື້ອຜ້າພິເສດຂອງກະສັດ.” ແຕ່ກະສັດຂອງປະເທດຝຣັ່ງ “ຢູ່ໃນຖານະຜູ້ສຳນຶກໃນຄວາມບາບ” ເພິ່ນ “ບໍ່ຄຸມຫົວ ແຕ່ກົ້ມໜ້າລົງ ແລະ ຖືທຽນນ້ອຍທີ່ຈູດໄວ້ຢູ່ໃນມື.”²⁵ ເພິ່ນກົ້ມຫົວລົງຄຳນັບຢູ່ທີ່ແທ່ນບູຊາທຸກອັນດ້ວຍຄວາມນອບນ້ອມຖ່ອມຕົນ ບໍ່ແມ່ນຍ້ອນຄວາມຜິດບາບທີ່ເຮັດໃຫ້ຈິດໃຈຂອງຕົນເປັນມົນທິນ ແລະ ບໍ່ແມ່ນຍ້ອນມືຂອງຕົນທີ່ເປື້ອນດ້ວຍເລືອດຂອງຜູ້ບໍຣິສຸດ, ແຕ່ຍ້ອນເພິ່ນຖືວ່າປະຊາຊົນໄດ້ເຮັດບາບຢ່າງຮ້າຍແຮງ ທີ່ກ້າຕຳໜິພິທີສິນລະນຶກຂອງກາໂຕລິກ. ຈາກນັ້ນແມ່ນພຣະຣາຊິນີ ແລະ ບັນດາເຈົ້າໜ້າທີ່ກັບຂຸນນາງທີ່ຍ່າງມາເປັນຄູ່ເປັນຄູ່ ຕ່າງຄົນຕ່າງຖືກະບອງໄຟທີ່ຈູດໄວ້. {GC 228.2}

ສ່ວນໜຶ່ງຂອງພິທີກຳໃນມື້ນັ້ນ ແມ່ນກະສັດເອງໄດ້ກ່າວແກ່ເຈົ້າໜ້າທີ່ຊັ້ນສູງຂອງແຜ່ນດິນໃນຫໍຜາສາດຂອງເຈົ້າຄະນະເມືອງ. ເພິ່ນຄ່ຳຄວນດ້ວຍໃບໜ້າທີ່ໂສກເສົ້າ ແລະ ຖ້ອຍຄຳທີ່ສຸດຊຶ້ງຕຶງໃຈວ່າ “ມັນຄືອາດຊະຍາກຳແທ້ໃດ໋! ມັນຄືການໝິ່ນປະໝາດຫັ້ນແລ້ວ! ວັນແຫ່ງຄວາມໂສກເສົ້າ ແລະ ການອັບອາຍຂາຍໜ້າ” ໄດ້ເກີດຂຶ້ນກັບປະເທດຊາດບ້ານເມືອງ. ແລ້ວເພິ່ນກໍຮຽກຮ້ອງປະຊາຊົນທີ່ຈົງຮັກພັກດີທຸກຄົນ ໃຫ້ຊ່ວຍກຳຈັດຄວາມນອກຮີດທີ່ລະບາດໃນຂະນະນັ້ນ ທີ່ເຮັດໃຫ້ປະເທດຝຣັ່ງທັງໝົດສ່ຽງທີ່ຈະຕ້ອງພິນາດ. ເພິ່ນກ່າວວ່າ, “ທ່ານທັງຫຼາຍເອີຍ, ຂ້າພະເຈົ້າເປັນກະສັດຂອງພວກທ່ານຢູ່ແນ່ສັນໃດ ຖ້າຂ້າພະເຈົ້າຮູ້ວ່າແຂນຂາຂອງຂ້າພະເຈົ້າເອງຕິດເຊື້ອຄວາມເນົ່າເປື່ອຍທີ່ໜ້າຂີ້ດຽດນີ້, ຂ້າພະເຈົ້າຈະຍື່ນໃຫ້ພວກທ່ານຟັນມັນຖິ້ມ.…ຊ້ຳບໍ່ໜຳ, ຖ້າຫາກຂ້າພະເຈົ້າເຫັນລູກຄົນໜຶ່ງຂອງຂ້າພະເຈົ້າຕິດເຊື້ອຮ້າຍດັ່ງກ່າວ ຂ້າພະເຈົ້າຈະບໍ່ໄວ້ໜ້າມັນ.…ຂ້າພະເຈົ້າຈະປະຫານມັນຖວາຍພຣະເຈົ້າດ້ວຍມືຂອງຂ້າພະເຈົ້າເອງ.” ກະສັດຟຣານຊິສເວົ້າດ້ວຍສຽງສະອື້ນ; ສ່ວນຄົນທັງປວງທີ່ຟັງຢູ່ນັ້ນກໍຮ່ວມກັນຮ້ອງໄຫ້ ແລະ ຮ້ອງຂຶ້ນເປັນສຽງດຽວກັນວ່າ: “ພວກເຮົາຈະຢູ່ ຫຼື ຈະຕາຍກໍເພື່ອສາສະໜາກາໂຕລິກ!”²⁶ {GC 228.3}

ຄວາມມືດມົວທີ່ປົກຄຸມຢູ່ເໜືອປະເທດຊາດທີ່ປະຕິເສດຄວາມສະຫວ່າງນັ້ນ ເປັນຕາໜ້າຢ້ານແທ້. ພຣະຄຸນທີ່ນຳມາເຊິ່ງຄວາມລອດພົ້ນໄດ້ປາກົດຂຶ້ນ, ຫຼາຍສິບພັນຄົນໄດ້ເຫັນເຖິງຣິດອຳນາດ ແລະ ຄວາມບໍຣິສຸດແຫ່ງພຣະຄຸນ ແລະ ໄດ້ເກີດຄວາມປາຖະໜາໃນພຣະຄຸນນັ້ນ; ຄວາມສະຫວ່າງໄດ້ສ່ອງເຂົ້າໄປໃນບ້ານນ້ອຍເມືອງໃຫຍ່ຂອງປະເທດຝຣັ່ງ, ແຕ່ປະເທດຝຣັ່ງພັດຫັນໜີໄປ ແລະ ເລືອກເອົາຄວາມມືດແທນຄວາມສະຫວ່າງ. ພວກເຂົາປະຕິເສດຂອງປະທານຈາກສະຫວັນເມື່ອມີໂອກາດຈະໄດ້ຮັບ. ເຂົາທັງຫຼາຍໄດ້ເອີ້ນຄວາມຊົ່ວຮ້າຍວ່າເປັນຄວາມດີ ແລະ ເອີ້ນຄວາມດີວ່າເປັນຄວາມຊົ່ວຮ້າຍ, ຈົນໃນທີ່ສຸດກໍໄດ້ຫຼອກຕົວເອງຈົນສຳເລັດ. ບັດນີ້, ເຖິງແມ່ນວ່າພວກເຂົາອາດເຊື່ອແທ້ວ່າ ຕົນກຳລັງຮັບໃຊ້ພຣະເຈົ້າໃນການຂົ່ມເຫັງຄົນຂອງພຣະອົງ, ແຕ່ຄວາມຈິງໃຈນັ້ນບໍ່ໄດ້ລຶບລ້າງຄວາມຜິດ. ພວກເຂົາຈົງໃຈປະຕິເສດຄວາມສະຫວ່າງທີ່ສາມາດຊ່ວຍພວກເຂົາໃຫ້ພົ້ນຈາກການຖືກຫຼອກລວງ ແລະ ຈາກມົນທິນບາບແຫ່ງຈິດວິນຍານທີ່ເກີດຈາກການຂ້າຄົນ. {GC 229.1}

ຄຳສາບານທີ່ຈະກຳຈັດຄຳສອນນອກຮີດໃຫ້ໝົດກ້ຽງນັ້ນ ເກີດຂຶ້ນໃນວິຫານໃຫຍ່ ເຊິ່ງເປັນບ່ອນດຽວກັນທີ່ເກືອບ 300 ປີຕໍ່ມາ ປະເທດຊາດທີ່ລືມພຣະເຈົ້າຜູ້ຊົງພຣະຊົນຢູ່ນັ້ນ ໄດ້ສະຖາປະນາເທບທິດາແຫ່ງການໃຊ້ເຫດຜົນຂຶ້ນ.²⁷ ຕໍ່ມາກໍມີການຈັດຕັ້ງຂະບວນແຫ່ຂຶ້ນອີກ ໂດຍບັນດາຕົວແທນຂອງປະເທດຝຣັ່ງເລີ່ມລົງມືເຮັດຕາມທີ່ໄດ້ສາບານໄວ້. “ມີການຈັດເວທີຂຶ້ນເປັນຈຸດເປັນຈຸດໃນໄລຍະບໍ່ຫ່າງ ເພື່ອນຳຄຣິສຕຽນນິກາຍໂປຣແຕັສຕັງບາງຄົນມາເຜົາທັງເປັນ ໂດຍຈະຈູດຟືນທັນທີເມື່ອກະສັດມາເຖິງ ແລະ ຈະຢຸດເດີນຂະບວນເພື່ອຊົມການປະຫານຊີວິດດ້ວຍໄຟ.”²⁸ ລາຍລະອຽດຂອງການຖືກທໍລະມານ ເຊິ່ງຄົນເຫຼົ່ານັ້ນທີ່ເປັນພະຍານເພື່ອພຣະຄຣິສຕ້ອງທົນນັ້ນ ກໍໂຫດຮ້າຍເກີນທີ່ຈະບັນລະຍາຍໄດ້; ເຖິງຢ່າງນັ້ນກໍຕາມ, ຄົນທີ່ຕົກເປັນເຫຍື່ອກໍບໍ່ໄດ້ຫວັ່ນໄຫວເລີຍ. ມີຄົນໜຶ່ງໃຫ້ຄຳຕອບຫຼັງຈາກຖືກຮຽກຮ້ອງໃຫ້ປະຖິ້ມຄວາມເຊື່ອວ່າ: “ຂ້າພະເຈົ້າພຽງແຕ່ເຊື່ອໃນສິ່ງທີ່ພວກຜູ້ເຜີຍພຣະທຳ ແລະ ພວກອັກຄະສາວົກເຄີຍສອນເທົ່ານັ້ນ ເຊິ່ງເປັນສິ່ງດຽວທີ່ຜູ້ບໍຣິສຸດທັງໝົດໃນອະດີດເຄີຍເຊື່ອກັນ. ຄວາມເຊື່ອສັດທາ ແລະ ຄວາມໝັ້ນໃຈທີ່ຂ້າພະເຈົ້າມີໃນພຣະເຈົ້ານັ້ນ ສາມາດຕ້ານທານອຳນາດທັງໝົດຂອງນະຣົກໄດ້.”²⁹ {GC 229.2}

ຫຼາຍຕໍ່ຫຼາຍເທື່ອທີ່ຂະບວນແຫ່ນັ້ນໄດ້ຢຸດຢູ່ບ່ອນຕ່າງໆທີ່ຈັດໄວ້ເພື່ອທໍລະມານພວກໂປຣແຕັສຕັງ. ເມື່ອຂະບວນນັ້ນກັບໄປຮອດຈຸດເລີ່ມຕົ້ນທີ່ພຣະຣາຊວັງ, ຝູງຊົນກໍກະຈັດກະຈາຍໄປ; ສ່ວນກະສັດ ແລະ ພວກເຈົ້າໜ້າທີ່ຄຣິສຕະຈັກ ກໍກັບໄປດ້ວຍຄວາມເພິງພໍໃຈເປັນຢ່າງຍິ່ງກັບເຫດການຕ່າງໆທີ່ເກີດຂຶ້ນໃນວັນນັ້ນ, ຕ່າງກໍສະແດງຄວາມຊົມຊື່ນຍິນດີວ່າ ວຽກງານທີ່ເລີ່ມຕົ້ນນັ້ນ ຈະສານຕໍ່ຈົນຄຳສອນນອກຮີດຖືກທຳລາຍຢ່າງໝົດສິ້ນ. {GC 230.1}

ສ່ວນຂ່າວປະເສີດແຫ່ງສັນຕິສຸກສັນຕິພາບທີ່ປະເທດຝຣັ່ງໄດ້ປະຕິເສດ ກໍຖືກຖອນຮາກຖອນໂຄນຈົນສຳເລັດ ແລະ ຜົນທີ່ຕາມມາກໍຮ້າຍກາດຢ່າງແທ້ຈິງ. ໃນວັນທີ 21 ເດືອນມັງກອນ ປີ 1793, ເຊິ່ງນັບແຕ່ມື້ທີ່ປະເທດຝຣັ່ງອຸທິດຕົນຢ່າງເຕັມທີ່ ເພື່ອຂົ່ມເຫັງພວກນັກປະຕິຮູບນັ້ນກໍຄົບຮອບ 258 ປີພໍດີ, ມີການເດີນຂະບວນຕາມຖະໜົນຫົນທາງຂອງນະຄອນປາຣີອີກ ແຕ່ຈຸດປະສົງຂອງຂະບວນໃໝ່ນີ້ແຕກຕ່າງກັບຂະບວນທຳອິດຢ່າງໃຫຍ່ຫຼວງ. “ນັບເປັນອີກເທື່ອໜຶ່ງທີ່ກະສັດເປັນບຸກຄົນສຳຄັນທີ່ສຸດໃນງານ; ໃນເຫດການຄັ້ງທີສອງນັ້ນມີຄວາມວຸ້ນວາຍ ແລະ ການຮ້ອງສຽງດັງເໝືອນໃນຄັ້ງທຳອິດ ທີ່ຮຽກຮ້ອງໃຫ້ເພີ່ມຈຳນວນຜູ້ຄົນທີ່ຈະຖືກຈັບໄປປະຫານ; ມີການຈັດເວທີສີດຳຂຶ້ນເໝືອນໃນຍຸກກ່ອນ. ໃນວັນນັ້ນກໍຈົບລົງດ້ວຍການປະຫານຊີວິດຢ່າງໜ້າສະຫຍົດສະຫຍອງຄືເກົ່າ; ກະສັດ ຫຼຸຍສ໌ທີ 16 ສູ້ຮົບຕົບມືກັບນາຍຄຸກ ແລະ ເພັດຊະຄາດ ແຕ່ສຸດທ້າຍກໍຖືກລາກໄປຂຶ້ນຂຽງ ແລະ ຖືກກົດລົງໄປຈົນຂວານປະຫານສັບລົງມາ ແລະ ຫົວຂອງເພິ່ນກິ້ງຕົກຢູ່ເທິງເວທີ.”³⁰ ໃນຄາວນັ້ນບໍ່ແມ່ນກະສັດຜູ້ດຽວທີ່ຕົກເປັນເຫຍື່ອ, ແຕ່ໃນບ່ອນດຽວກັນມີ 2,800 ຄົນເສຍຊີວິດຍ້ອນມີດປະຫານ ໃນສະໄໝທີ່ຄວາມໂຫດຫ້ຽມສະຫຍອງຂວັນຄອງເມືອງ ອັນເປັນຍຸກແຫ່ງການນອງເລືອດ. {GC 230.2}

ຂະບວນການປະຕິຮູບສາສະໜາຄັ້ງໃຫຍ່ນັ້ນໄດ້ນຳສະເໜີພຣະຄຳພີທີ່ເປີດອອກໃຫ້ແກ່ຊາວໂລກໄດ້ເຫັນ ທັງໄດ້ເປີດເຜີຍພຣະບັນຍັດຂອງພຣະເຈົ້າ ແລະ ສອນໃຫ້ປະຊາຊົນຮູ້ວ່າ ພຣະບັນຍັດນັ້ນຄອບຄຸມຈິດສຳນຶກຜິດຊອບຂອງມະນຸດ. ຄວາມຮັກອັນບໍ່ມີຂອບເຂດຂອງພຣະເຈົ້າ ໄດ້ເປີດເຜີຍໃຫ້ມະນຸດເຫັນເຖິງກົດບັນຍັດ ແລະ ຫຼັກການຕ່າງໆຂອງສະຫວັນ. ພຣະເຈົ້າຊົງກ່າວວ່າ: “ຈົ່ງປະຕິບັດຕາມກົດບັນຍັດນັ້ນຢ່າງສັດຊື່ ເພາະການກະທຳເຊັ່ນນັ້ນ ຈະສະແດງໃຫ້ຊົນຊາດອື່ນເຫັນວ່າ ພວກເຈົ້າສະຫຼຽວສະຫຼາດພຽງໃດ. ເມື່ອເຂົາໄດ້ຍິນເຖິງກົດບັນຍັດເຫຼົ່ານີ້ແລ້ວ ເຂົາກໍຈະເວົ້າວ່າ ‘ຊົນຊາດທີ່ຍິ່ງໃຫຍ່ນີ້ຊ່າງມີປັນຍາ ແລະ ຄວາມຮອບຮູ້ແທ້ນໍ.’” (ພຣະບັນຍັດສອງ 4:6). ເມື່ອປະເທດຝຣັ່ງປະຕິເສດຂອງປະທານຈາກສະຫວັນ, ເປັນການຫວ່ານເມັດພືດ ເຊິ່ງງອກຂຶ້ນສູ່ຄວາມພິນາດ ແລະ ສະພາບທີ່ໄຮ້ກົດໝາຍ, ແລ້ວກໍເປັນໄປຕາມກົດຂອງເຫດ ແລະ ຜົນທີ່ຫຼີກລ່ຽງບໍ່ໄດ້ ຈົນນຳໄປສູ່ການປະຕິວັດຝຣັ່ງ ແລະ ສະໄໝທີ່ຄວາມໂຫດຫ້ຽມສະຫຍອງຂວັນຄອງເມືອງ (Reign of Terror). {GC 230.3}

ຫຼາຍປີກ່ອນທີ່ແຜ່ນປ້າຍຈະເປັນເຫດໃຫ້ເກີດການຂົ່ມເຫັງນັ້ນ ແຟໂຣຜູ້ຫ້າວຫັນຖືກຂັບໄລ່ອອກຈາກບ້ານເກີດເມືອງນອນຂອງຕົນ. ເພິ່ນໜີໄປຍັງປະເທດສວິສເຊີແລນ ແລະ ສະໜັບສະໜູນວຽກງານຂອງສວິງລີ ຈົນສາມາດຊ່ວຍຫັນກະແສສັງຄົມໃຫ້ເຫັນດີກັບຂະບວນການປະຕິຮູບ. ເພິ່ນໃຊ້ບັ້ນປາຍຊີວິດທີ່ນັ້ນ ແຕ່ຍັງມີອິດທິພົນຕໍ່ການປະຕິຮູບໃນປະເທດຝຣັ່ງຢູ່ຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ. ໃນຊ່ວງທຳອິດຂອງການໜີໄພນັ້ນ ແຟໂຣໃຊ້ຄວາມພະຍາຍາມເປັນພິເສດ ເພື່ອເຜີຍແຜ່ຂ່າວປະເສີດຢູ່ໃນບ້ານເກີດເມືອງນອນຂອງຕົນເອງ, ໂດຍເພິ່ນໃຊ້ເວລາຢ່າງຫຼວງຫຼາຍ ໃນການເທດສະໜາປະກາດໃຫ້ແກ່ບັນດາເພື່ອນຮ່ວມຊາດທີ່ຢູ່ໃກ້ຊາຍແດນ ແລະ ເຝົ້າສັງເກດຄວາມຂັດແຍ້ງລະຫວ່າງສອງຝ່າຍຢ່າງບໍ່ຮູ້ອິດຮູ້ເມື່ອຍ ທັງໃຫ້ຄຳແນະນຳ ແລະ ຄຳໜູນໃຈ. ຜູ້ໜີໄພຄົນອື່ນໆພ້ອມດ້ວຍແຟໂຣໄດ້ແປບົດຄວາມງານຂຽນຂອງນັກປະຕິຮູບຊາວເຢຍລະມັນມາເປັນພາສາຝຣັ່ງ ແລະ ມີການຕີພິມຢ່າງຫຼວງຫຼາຍພ້ອມກັບພຣະຄຳພີພາສາຝຣັ່ງ. ມີນັກຂາຍປຶ້ມນຳເອົາງານຂຽນເຫຼົ່ານີ້ໄປຂາຍຢ່າງກວ້າງຂວາງທົ່ວປະເທດຝຣັ່ງ. ພວກຜູ້ຂາຍປຶ້ມຮັບຊື້ໃນລາຄາຖືກ ແລະ ກຳໄລທີ່ໄດ້ຮັບຈາກການຂາຍນັ້ນ ຊ່ວຍໃຫ້ພວກເຂົາສາມາດດຳເນີນພາລະກິດຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ. {GC 231.1}

ແຟໂຣເລີ່ມເຮັດວຽກຢູ່ປະເທດສວິສເຊີແລນໃນຖານະນາຍຄູຜູ້ຍາກຈົນຄົນໜຶ່ງ. ເພິ່ນໄປອາໄສຢູ່ທີ່ໂບດທີ່ຫ່າງໄກສອກຫຼີກແຫ່ງໜຶ່ງ ແລະ ອຸທິດຕົນໃນການສິດສອນເດັກນ້ອຍ. ນອກຈາກສາຂາວິຊາຄວາມຮູ້ທົ່ວໄປແລ້ວ, ເພິ່ນຍັງໄດ້ແນະນຳຄວາມຈິງຂອງພຣະຄຳພີຢ່າງລະມັດລະວັງ ໂດຍຫວັງວ່າຈະສາມາດເຂົ້າເຖິງບັນດາຜູ້ປົກຄອງໄດ້ຜ່ານພວກເດັກນ້ອຍເຫຼົ່ານັ້ນ. ມີບາງຄົນຮັບເຊື່ອ ແຕ່ພວກບາດຫຼວງພັດອອກມາຫ້າມວຽກງານດັ່ງກ່າວ ແລະ ຊາວຊົນນະບົດທີ່ງົມງວາຍ ຖືກປຸກປັ່ນໃຫ້ຕໍ່ຕ້ານການສອນຂອງແຟໂຣ. ບາດຫຼວງຍຸຍົງວ່າ, “ນັ້ນບໍ່ແມ່ນຂ່າວປະເສີດຂອງພຣະຄຣິສດອກ, ເພາະວ່າການປະກາດນັ້ນ ບໍ່ໄດ້ນຳມາເຊິ່ງຄວາມສະຫງົບສຸກ ແຕ່ເປັນເຫດໃຫ້ເກີດສົງຄາມຕ່າງຫາກ.”³¹ ຢ່າງໃດກໍຕາມ, ແຟໂຣກໍເຮັດຄືກັບພວກສາວົກລຸ້ນທຳອິດ; ດ້ວຍວ່າ, ເມື່ອເພິ່ນຖືກຂົ່ມເຫັງຢູ່ໃນເມືອງໜຶ່ງ ເພິ່ນກໍໜີໄປອີກເມືອງໜຶ່ງ. ເພິ່ນຍ່າງຈາກໝູ່ບ້ານໜຶ່ງໄປສູ່ອີກໝູ່ບ້ານໜຶ່ງ ແລະ ຈາກເມືອງໜຶ່ງໄປສູ່ອີກເມືອງໃໝ່ ໂດຍຕ້ອງທົນຕໍ່ຄວາມອຶດຫິວ, ຄວາມໜາວເຢັນ ແລະ ຄວາມອິດເມື່ອຍອ່ອນແຮງ ທັງຕ້ອງສ່ຽງຊີວິດໃນທຸກແຫ່ງຫົນ. ເພິ່ນປະກາດຢູ່ໃນຕະຫຼາດ, ໃນໂບດ ແລະ ບາງຄັ້ງກໍໄດ້ເທດສະໜາຈາກທຳມາດໃນໂບດວິຫານໃຫຍ່. ບາງຄັ້ງເພິ່ນພົບວ່າໃນໂບດບໍ່ມີຄົນຟັງ, ບາງຄັ້ງມີສຽງຮ້ອງເຍາະເຍີ້ຍດັງຂຶ້ນມາຂັດຈັງຫວະການເທດສະໜາ ແລ້ວເພິ່ນກໍຖືກດຶງລົງມາຈາກທຳມາດຢ່າງຮຸນແຮງ. ເພິ່ນຖືກພວກນັກເລັງອັນທະພານຕີເກືອບຕາຍ ບໍ່ແມ່ນແຕ່ເທື່ອດຽວ; ຢ່າງໃດກໍຕາມ, ເພິ່ນຍັງມຸ່ງໝັ້ນບາກບັ່ນໄປຂ້າງໜ້າ. ເຖິງແມ່ນວ່າຈະຖືກປະຕິເສດຢູ່ເລື້ອຍໆ ແຕ່ເພິ່ນໂຕ້ຕອບດ້ວຍຄວາມພາກພຽນທີ່ບໍ່ຮູ້ອິດຮູ້ເມື່ອຍ ຈົນເພິ່ນໄດ້ເຫັນຫຼາຍບ້ານຫຼາຍເມືອງ ເຊິ່ງເຄີຍເປັນທີ່ໝັ້ນຂອງລະບອບສັນຕະປາປາ ກັບເປີດປະຕູຮັບເອົາຂ່າວປະເສີດ. ໝູ່ບ້ານທີ່ເພິ່ນເລີ່ມເຮັດວຽກການປະກາດນັ້ນ ໄດ້ຮັບເຊື່ອໃນຄຳສອນຂອງຂະບວນການປະຕິຮູບ. ເມືອງໂມຣັດ (Morat) ແລະ ເມືອງນິວຊາແຕວ (Neuchatel) ປະກາດຍົກເລີກການຖືປະຕິບັດຕາມພິທີກຳຂອງຄຣິສຕະຈັກໂຣມ ແລະ ໄດ້ເອົາຮູບເຄົາລົບຕ່າງໆອອກຈາກໂບດທັງຫຼາຍຂອງພວກເຂົາ. {GC 231.2}

ແຟໂຣປາຖະໜາມາດົນນານ ທີ່ຈະປັກທຸງແຫ່ງນິກາຍໂປຣແຕັສຕັງຢູ່ໃນນະຄອນເຈນີວາ (Geneva). ຖ້າຫາກສາມາດຊະນະເມືອງນີ້ໄດ້ ມັນກໍຈະເປັນສູນກາງການປະຕິຮູບໃນປະເທດຝຣັ່ງ, ໃນສວິສເຊີແລນ ແລະ ໃນອີຕາລີ. ດ້ວຍວັດຖຸປະສົງດັ່ງກ່າວ, ເພິ່ນໄດ້ສືບຕໍ່ເຮັດວຽກຈົນຫຼາຍເມືອງ ແລະ ຫຼາຍບ້ານທີ່ຢູ່ບໍລິເວນແວດລ້ອມນະຄອນເຈນີວາໄດ້ຮັບເຊື່ອ. ຕໍ່ມາເພິ່ນກໍເຂົ້າໄປໃນນະຄອນເຈນີວາພ້ອມດ້ວຍເພື່ອນຮ່ວມງານຄົນໜຶ່ງ, ແຕ່ໄດ້ຮັບອະນຸຍາດໃຫ້ເທດສະໜາພຽງສອງເທື່ອ. ພວກບາດຫຼວງພະຍາຍາມຂໍໃຫ້ອຳນາດການປົກຄອງຕັດສິນລົງໂທດແຟໂຣ ແຕ່ກໍໄຮ້ປະໂຫຍດ, ພວກເຂົາຈຶ່ງເອີ້ນເພິ່ນໃຫ້ໄປລາຍງານຕົວຕໍ່ສະພາຄຣິສຕະຈັກ ໂດຍທີ່ພວກເຂົາເຊື່ອງອາວຸດຢູ່ກ້ອງເສື້ອເພາະໝາຍເອົາຊີວິດຂອງເພິ່ນ. ຂ້າງນອກຫໍປະຊຸມມີຝູງຊົນທີ່ໂກດຮ້າຍຖືທ່ອນໄມ້ ແລະ ດາບ; ຄົນເຫຼົ່ານີ້ເຕົ້າໂຮມກັນເພື່ອຈະຂ້າເພິ່ນໃຫ້ຕາຍ ຖ້າຫາກເພິ່ນໜີອອກຈາກສະພາໄດ້ສຳເລັດ. ເຖິງຢ່າງໃດກໍຕາມ, ອຳນາດການປົກຄອງ ພ້ອມດ້ວຍກຳລັງຖືອາວຸດ ໄດ້ຊ່ວຍຊີວິດຂອງເພິ່ນໄວ້. ໃນຕອນເຊົ້າຂອງມື້ຖັດມາ ເພິ່ນກັບເພື່ອນຮ່ວມງານຖືກນຳພາໃຫ້ຂ້າມທະເລສາບໄປຍັງບ່ອນປອດໄພ. ຄວາມພະຍາຍາມເທື່ອທຳອິດຂອງເພິ່ນ ໃນການປະກາດຂ່າວປະເສີດຢູ່ນະຄອນເຈນີວາຈຶ່ງສິ້ນສຸດລົງຢ່າງນີ້ແຫຼະ. {GC 232.1}

ສຳລັບຄວາມພະຍາຍາມຄັ້ງຕໍ່ໄປ ມີການເລືອກສົ່ງຄົນທີ່ມີຖານະຕ່ຳຕ້ອຍກວ່າແຟໂຣ ຄືຊາຍໜຸ່ມຄົນໜຶ່ງທີ່ເບິ່ງພາຍນອກທຳມະດາໆ ຈົນແມ່ນແຕ່ຄົນທີ່ຖືວ່າເປັນມິດກັບຂະບວນການປະຕິຮູບ ກໍຍັງປະຕິບັດຕໍ່ລາວຢ່າງເຢັນຊາ. ມີຄົນຖາມວ່າ ທ້າວໜຸ່ມຜູ້ນີ້ຈະສາມາດເຮັດຫຍັງໄດ້ ໃນເມື່ອແຟໂຣເອງຖືກປະຕິເສດ? ຄົນທີ່ບໍ່ກ້າຫານ ແລະ ຂາດປະສົບການຈະທົນຕໍ່ການກົດຂີ່ຂົ່ມເຫັງໄດ້ແນວໃດ? ເພາະກະແສຕໍ່ຕ້ານເປັນດັ່ງລົມພະຍຸທີ່ຮ້າຍແຮງ ເຊິ່ງໄດ້ຂັບໄລ່ຄົນທີ່ເຂັ້ມແຂງ ແລະ ກ້າຫານທີ່ສຸດໃຫ້ໜີໄປ. ອົງພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າຊົງກ່າວວ່າ: “ເຈົ້າຈະພົບຄວາມສຳເລັດ ບໍ່ແມ່ນໂດຍກຳລັງທາງທະຫານ ຫຼື ໂດຍກຳລັງຂອງເຈົ້າເອງ ແຕ່ໂດຍພຣະວິນຍານຂອງເຮົາ.” (ເຊກາຣີຢາ 4:6). “ພຣະເຈົ້າ…ໄດ້ຊົງເລືອກເອົາສິ່ງທີ່ມະນຸດຖືວ່າອ່ອນກຳລັງ ເພື່ອໃຫ້ຄົນທີ່ມີກຳລັງຖືກອັບອາຍ.” “ເພາະສິ່ງທີ່ເບິ່ງຄືວ່າ ເປັນຄວາມໂງ່ຂອງພຣະເຈົ້າ ກໍຍັງສະຫຼາດກວ່າປັນຍາຂອງມະນຸດ ແລະ ສິ່ງທີ່ເບິ່ງຄືວ່າ ເປັນຄວາມອ່ອນແຮງຂອງພຣະເຈົ້າ ກໍຍັງແຂງແຮງກວ່າກຳລັງຂອງມະນຸດ.” (1 ໂກຣິນໂທ 1:27, 25). {GC 232.2}

ທ້າວ ໂຟມົງ (Froment) ເລີ່ມຕົ້ນການເຮັດວຽກໃນຖານະນາຍຄູ. ຄວາມຈິງທີ່ເພິ່ນສອນຢູ່ໂຮງຮຽນ ເດັກນ້ອຍກັບໄປເວົ້າຢູ່ເຮືອນ. ໃນບໍ່ດົນພໍ່ແມ່ພາກັນມາຟັງລາວອະທິບາຍພຣະຄຳພີ ຈົນຫ້ອງຮຽນເຕັມໄປດ້ວຍຜູ້ຟັງທີ່ເອົາໃຈໃສ່. ມີການແຈກຢາຍພຣະຄຳພີໃໝ່ ແລະ ບົດຄວາມສັ້ນໆຢ່າງກວ້າງຂວາງ; ສິ່ງເຫຼົ່ານີ້ສາມາດເຂົ້າເຖິງຫຼາຍຄົນທີ່ບໍ່ກ້າມາຟັງຄຳສອນໃໝ່ໂດຍກົງ. ຕໍ່ມາຄົນນີ້ກໍຕ້ອງໜີເໝືອນກັນ; ແຕ່ເມັດພືດແຫ່ງຄວາມຈິງທີ່ລາວສອນນັ້ນ ກຳລັງງອກຂຶ້ນຢູ່ໃນໃຈຂອງປະຊາຊົນ. ຂະບວນການປະຕິຮູບໄດ້ຖືກປູກຝັງໄວ້ ແລະ ມັນສືບຕໍ່ງອກເງີຍຂະຫຍາຍອອກ. ພວກນັກເທດສະໜາກໍກັບໄປເຄື່ອນໄຫວເຮັດວຽກ ຈົນໃນທີ່ສຸດ ການນະມັດສະການຕາມແບບຂອງໂປຣແຕັສຕັງກາຍເປັນທີ່ຍອມຮັບໃນນະຄອນເຈນີວາ. {GC 232.3}

ຫຼັງຈາກທີ່ປະສົບກັບເຫດການຫຼາຍຢ່າງໃນລະຫວ່າງການເດີນທາງໄປບ່ອນຕ່າງໆ ຄາວິນກໍເຂົ້າປະຕູເມືອງເຈນີວາ, ແຕ່ກ່ອນທີ່ເພິ່ນຈະມາເຖິງ ນະຄອນດັ່ງກ່າວໄດ້ປະກາດເຂົ້າຂ້າງຂະບວນການປະຕິຮູບແລ້ວ. ສ່ວນສາເຫດທີ່ເພິ່ນໄປນັ້ນກໍເປັນດັງນີ້: ໃນຄາວນັ້ນເພິ່ນພວມກັບມາຈາກການຢ້ຽມຢາມບ້ານເກີດເປັນຄັ້ງສຸດທ້າຍ ມຸ່ງໜ້າໄປເມືອງບາເຊັນ, ແຕ່ປາກົດວ່າກອງທັບຂອງຈັກກະພັດຊານສ໌ທີ 5 ປິດທາງຢູ່, ຄາວິນຈຶ່ງຕ້ອງເດີນທາງອ້ອມໂດຍຜ່ານນະຄອນເຈນີວາ. {GC 233.1}

ແຟໂຣເຫັນວ່າ ການທີ່ຄາວິນມາແວ່ຜ່ານນັ້ນເປັນການຊົງນຳຂອງພຣະເຈົ້າ. ເຖິງແມ່ນວ່າຊາວນະຄອນເຈນີວາໄດ້ຮັບເຊື່ອຕາມຄຳສອນຝ່າຍການປະຕິຮູບ ແຕ່ກໍຍັງມີວຽກງານທີ່ຕ້ອງເຮັດຢ່າງຫຼວງຫຼາຍ, ເພາະຄົນເຮົາບໍ່ໄດ້ກັບໃຈມາຫາພຣະເຈົ້າເປັນໝູ່ຄະນະ ແຕ່ຕ້ອງກັບໃຈເປັນລາຍບຸກຄົນຕ່າງຫາກ; ຫົວໃຈຕ້ອງໄດ້ຮັບການຟື້ນຟູ ແລະ ຈິດສຳນຶກຜິດຊອບຕ້ອງຖືກປຸກໃຫ້ຕື່ນຂຶ້ນ ໂດຍຣິດອຳນາດຂອງພຣະວິນຍານບໍຣິສຸດ ບໍ່ແມ່ນໂດຍຄຳສັ່ງຂອງປະຊຸມສະພາ. ເຖິງແມ່ນວ່າຊາວນະຄອນເຈນີວາໄດ້ປະຖິ້ມການປົກຄອງຂອງຄຣິສຕະຈັກໂຣມ, ແຕ່ພວກເຂົາບໍ່ຄ່ອຍພ້ອມທີ່ຈະປະຖິ້ມຄວາມຊົ່ວທີ່ຈະເລີນຂຶ້ນພາຍໃຕ້ອຳນາດຂອງຄຣິສຕະຈັກດັ່ງກ່າວ. ມັນບໍ່ແມ່ນວຽກງານທີ່ເບົາບາງເລີຍ ທີ່ຈະສະຖາປະນາຫຼັກທຳມະອັນບໍຣິສຸດແຫ່ງຂ່າວປະເສີດຢູ່ທີ່ນັ້ນ ແລະ ກຽມຊາວນະຄອນໃຫ້ມີຄວາມເໝາະສົມສຳລັບໜ້າທີ່ ເຊິ່ງພວກເຂົາເຫັນວ່າພຣະເຈົ້າຊົງຮຽກເອີ້ນໃຫ້ປະຕິບັດ. {GC 233.2}

ແຟໂຣໝັ້ນໃຈວ່າ ຄາວິນເປັນຄົນທີ່ສາມາດຮ່ວມມືກັບຕົນໃນວຽກງານນີ້ໄດ້. ແຟໂຣຂໍຮ້ອງຄາວິນຜູ້ເປັນນັກປະກາດທີ່ໜຸ່ມແໜ້ນ ໂດຍໃຫ້ຄຳນຶງເຖິງພຣະນາມຂອງພຣະເຈົ້າວ່າ ໃຫ້ເພິ່ນຢູ່ເຮັດວຽກທີ່ນັ້ນຕໍ່. ຄາວິນຕື່ນຕົກໃຈສະເງິ, ເພິ່ນເປັນຄົນຂີ້ອາຍ ແລະ ຮັກສັນຕິພາບ ຈຶ່ງບໍ່ຢາກຕິດຕໍ່ກັບຊາວນະຄອນເຈນີວາທີ່ໜ້າດ້ານ, ເປັນຕົວຂອງຕົວເອງ ແລະ ມີອາລົມຮຸນແຮງ. ຄວາມອ່ອນແອດ້ານສຸຂະພາບ ບວກກັບນິໄສທີ່ມັກຮຽນ ເຮັດໃຫ້ເພິ່ນຊອກຫາຊີວິດທີ່ສັນໂດດ. ຄາວິນເຊື່ອວ່າ ເພິ່ນສາມາດຊ່ວຍຂະບວນການປະຕິຮູບໄດ້ດີທີ່ສຸດດ້ວຍການຂຽນ, ເພິ່ນຈຶ່ງຕ້ອງການບ່ອນງຽບ ເພື່ອສຶກສາຄົ້ນຄວ້າ ໂດຍເພິ່ນຈະສັ່ງສອນ ແລະ ເສີມສ້າງຄຣິສຕະຈັກທັງຫຼາຍຜ່ານສິ່ງຕີພິມ. ແຕ່ຄາວິນຟັງຄຳເຕືອນຂອງແຟໂຣເໝືອນເປັນການຮຽກເອີ້ນຈາກສະຫວັນ ຈຶ່ງບໍ່ກ້າປະຕິເສດ. ເພິ່ນຮູ້ສຶກວ່າ, “ພຣະຫັດຂອງພຣະເຈົ້າໄດ້ຍື່ນລົງມາຈາກສະຫວັນ ແລ້ວຈັບເພິ່ນແບບດິ້ນບໍ່ຫຼຸດ ແລະ ວາງເພິ່ນໄວ້ໃນບ່ອນທີ່ເພິ່ນພະຍາຍາມໜີຈາກໄປ.”³² {GC 233.3}

ໃນເວລານັ້ນ ການເຜີຍແຜ່ຫຼັກໂປຣແຕັສຕັງປະສົບກັບໄພອັນຕະລາຍຢູ່ທຸກດ້ານ. ສັນຕະປາປາປະກາດຄຳສາບແຊ່ງ ໃຫ້ຊາວນະຄອນເຈນີວາຕົກນະຣົກ ແລະ ມີຫຼາຍປະເທດທີ່ເຮືອງອຳນາດຂົ່ມຂູ່ວ່າຈະທຳລາຍນະຄອນ. ເປັນໄປໄດ້ຢ່າງໃດທີ່ນະຄອນນ້ອຍໆແຫ່ງນີ້ ຈະສາມາດຕ້ານທານຄຣິສຕະຈັກມະຫາອຳນາດ ທີ່ເຄີຍບັງຄັບໃຫ້ກະສັດ ແລະ ຈັກກະພັດຍອມຈຳນົນໄດ້? ມັນຈະຢືນຢັດຕໍ່ສູ້ກອງທັບຂອງບັນດາຜູ້ມີໄຊຊະນະອັນຍິ່ງໃຫຍ່ຂອງໂລກໄດ້ແນວໃດ? {GC 234.1}

ນິກາຍໂປຣແຕັສຕັງຖືກຂົ່ມຂູ່ໂດຍສັດຕູທີ່ຮ້າຍກາດຕະຫຼອດທົ່ວເອີຣົບ. ໄຊຊະນະຕ່າງໆໃນຊ່ວງທຳອິດຂອງຂະບວນການປະຕິຮູບໄດ້ຜ່ານໄປແລ້ວ; ບັດນີ້, ຄຣິສຕະຈັກໂຣມຈຶ່ງຮວບຮວມກຳລັງໃໝ່ ໂດຍຫວັງວ່າຈະສາມາດທຳລາຍຝ່າຍປະຕິຮູບໄດ້ສຳເລັດ. ໃນຊ່ວງນີ້ແຫຼະ ມີການກໍ່ຕັ້ງຄະນະສົງເຢຊຸອິດ (Jesuits) ຂຶ້ນ ອັນເປັນຄະນະສົງ ເຊິ່ງປະກອບດ້ວຍນັກຕໍ່ສູ້ທີ່ໂຫດຮ້າຍທີ່ສຸດ, ມີອຳນາດທີ່ສຸດ ແລະ ບໍ່ເຫັນແກ່ສິນທຳຫຼາຍທີ່ສຸດຂອງລະບອບສັນຕະປາປາ. ພວກເຂົາຕັດຍາດຕັດມິດ ແລະ ປະລະຝ່າຍໂລກ ທັງດັບຄວາມອີ່ຕົນສົງສານອັນເປັນທຳມະຊາດຂອງມະນຸດ ຮວມເຖິງອຸດຫູບໍ່ຟັງເຫດຜົນ ແລະ ບໍ່ໃສ່ໃຈຕໍ່ສຽງຈິດສຳນຶກຜິດຊອບໃດໆ; ພວກເຂົາຮັບຮູ້ແຕ່ກົດດຽວ ຄືກົດແຫ່ງຄະນະສົງຂອງພວກເຂົາ ແລະ ມີຄວາມຜູກພັນແຕ່ສາຍດຽວ ຄືຄະນະສົງນັ້ນເອງ, ທັງບໍ່ຮັບໜ້າທີ່ອື່ນ ນອກເໜືອຈາກການຂະຫຍາຍອຳນາດຂອງຄະນະສົງນັ້ນ. ຂ່າວປະເສີດຂອງພຣະຄຣິສໄດ້ເສີມກຳລັງໃຫ້ຜູ້ທີ່ຮັບເຊື່ອ ສາມາດປະເຊີນກັບອັນຕະລາຍ ແລະ ອົດທົນຕໍ່ຄວາມທຸກທໍລະມານ ໂດຍບໍ່ທໍ້ຖອຍຕໍ່ຄວາມໜາວເຢັນ, ຄວາມຫິວໂຫຍ ການເຮັດວຽກໜັກ ແລະ ຄວາມຂັດສົນ ເພື່ອຍົກຊູທຸງແຫ່ງຄວາມຈິງໄວ້ສູງ ເຖິງແມ່ນຕ້ອງປະເຊີນໜ້າກັບເຄື່ອງທໍລະມານ, ຄຸກມືດ ແລະ ຫຼັກປະຫານກໍຕາມ. ເພື່ອຮັບມືກັບຄວາມອົດທົນຂອງຄຣິສຕຽນເຫຼົ່ານີ້, ຄະນະເຢຊຸອິດປຸກປັ່ນໃຫ້ນັກບວດໃນຄະນະມີຄວາມຄັ່ງໄຄ້ຫຼົງໄຫຼ ຈົນສາມາດອົດທົນຕໍ່ໄພອັນຕະລາຍເໝືອນກັນ ແລະ ຕໍ່ຕ້ານຣິດອຳນາດແຫ່ງຄວາມຈິງ ດ້ວຍອາວຸດທັງມວນທີ່ໃຊ້ໃນການຫຼອກລວງ. ບໍ່ມີອາດຊະຍາກຳທີ່ຮ້າຍແຮງເກີນໄປສຳລັບພວກເຂົາທີ່ຈະລົງມື, ບໍ່ມີການຫຼອກລວງທີ່ຕ່ຳຊ້າເກີນໄປທີ່ຈະເຜີຍແຜ່ ແລະ ບໍ່ມີການປອມຕົວທີ່ຍາກເກີນໄປສຳລັບພວກເຂົາ. ນັກບວດຄະນະເຢຊຸອິດໄດ້ປະຕິຍານຕົນວ່າ ຈະຢູ່ຢ່າງຍາກຈົນ ແລະ ຈະບໍ່ມັກໃຫຍ່ໃຝ່ສູງຢູ່ຕະຫຼອດຊີວິດ, ແຕ່ໃນຂະນະດຽວກັນ ກໍສຶກສາມຸ່ງໝາຍໃນການສະແຫວງຫາຊັບສິນ ແລະ ອຳນາດ ເພື່ອອຸທິດຕົນຕໍ່ການໂຄ່ນລົ້ມນິກາຍໂປຣແຕັສຕັງ ແລະ ການເສີມສ້າງລະບອບສັນຕະປາປາໃຫ້ມີອຳນາດສູງສຸດ. {GC 234.2}

ເມື່ອປາກົດຕົວໃນຖານະນັກບວດປະຈຳຄະນະສົງ, ພວກເຂົານຸ່ງເຄື່ອງຂອງນັກບວດ ແລະ ໄປຢ້ຽມຢາມຄົນໃນຄຸກ ແລະ ໂຮງໝໍ, ທັງບົວລະບັດຮັບໃຊ້ຄົນປ່ວຍໂຊ ແລະ ຄົນຍາກຈົນ ໂດຍອ້າງວ່າຕົນໄດ້ລະທາງໂລກແລ້ວ ແລະ ໄດ້ຮັບເອົາພຣະນາມຂອງພຣະເຢຊູຜູ້ກະທຳຄວາມດີໃນບ່ອນຕ່າງໆທີ່ພຣະອົງສະເດັດໄປນັ້ນ. ແຕ່ຫຼາຍຄັ້ງ ພາຍນອກທີ່ເບິ່ງຄືສະອາດບໍຣິສຸດນັ້ນ ໄດ້ເຊື່ອງຊ່ອນເຈດຕະນາທີ່ຈະເຮັດຜິດກົດໝາຍ ແລະ ຂ້າຄົນ. ຄະນະສົງເຢຊຸອິດຖືຫຼັກການອັນໜຶ່ງໄວ້ເປັນຄະຕິພົດປະຈຳຄະນະຄື: “ການບັນລຸເປົ້າໝາຍລ້ວນແຕ່ສ້າງຄວາມຊອບທຳໃຫ້ແກ່ວິທີການ.” ໂດຍຄະຕິພົດດັ່ງກ່າວ ພວກເຂົາຖືວ່າການຕົວະຍົວະ, ການລັກຂະໂມຍ, ການໃຫ້ການເທັດໃນສານ ແລະ ການລອບສັງຫານ ບໍ່ພຽງແຕ່ເປັນສິ່ງທີ່ໃຫ້ອະໄພກັນໄດ້ເທົ່ານັ້ນ ແຕ່ເປັນສິ່ງທີ່ໜ້າຍ້ອງຍໍ ຖ້າຫາກວ່າມັນຈະຊ່ວຍສົ່ງເສີມຜົນປະໂຫຍດໃຫ້ກັບຄຣິສຕະຈັກໂຣມ. ພວກເຢຊຸອິດປິດບັງທາດແທ້ຂອງຕົນເອງດ້ວຍຫຼາຍວິທີ ຈົນສາມາດເຂົ້າໄປເຮັດວຽກໃນກະຊວງຕ່າງໆ ແລະ ຂຶ້ນເປັນທີ່ປຶກສາຂອງກະສັດຫຼາຍອົງ ທັງມີບົດບາດສຳຄັນໃນການອອກນະໂຍບາຍຂອງປະເທດຕ່າງໆ. ພວກເຂົາຍອມເປັນຜູ້ຮັບໃຊ້ເພື່ອເປັນສາຍສືບລ້ວງຄວາມລັບຂອງເຈົ້ານາຍ. ນັກບວດເຢຊຸອິດໄດ້ກໍ່ຕັ້ງວິທະຍາໄລຫຼາຍແຫ່ງຂຶ້ນສຳລັບລູກຫຼານເຊື້ອເຈົ້າ ແລະ ພວກຂຸນນາງ; ນອກຈາກນັ້ນ, ກໍໄດ້ສ້າງໂຮງຮຽນສຳລັບປະຊາຊົນທົ່ວໄປ; ລູກຫຼານສະມາຊິກນິກາຍໂປຣແຕັສຕັງ ຈຶ່ງຖືກດຶງດູດໃຫ້ປະຕິບັດຕາມພິທີກຳຂອງລະບອບສັນຕະປາປາ. ມີການຈັດການນະມັດສະການຢ່າງຫຼູຫຼາອະລັງການຕາມແບບຂອງຄຣິສຕະຈັກໂຣມ ເພື່ອໃຫ້ນັກຮຽນນັກສຶກສາມຶນງົງ ແລະ ຫຼົງຕາມ; ສະນັ້ນ, ເສລີພາບທີ່ຄົນລຸ້ນພໍ່ຍອມເຮັດວຽກໜັກ ແລະ ເສຍເລືອດເພື່ອໄດ້ມາ ກໍຖືກຄົນລຸ້ນລູກທໍລະຍົດຫັກຫຼັງ. ຄະນະເຢຊຸອິດໄດ້ແຜ່ລາມໄປທົ່ວເອີຣົບຢ່າງໄວວາ ແລະ ບໍ່ວ່າພວກເຂົາຈະໄປບ່ອນໃດກໍຕາມ, ກໍມີການຟື້ນຟູລະບອບສັນຕະປາປາຂຶ້ນທີ່ນັ້ນ. {GC 235.1}

ເພື່ອໃຫ້ຄະນະສົງດັ່ງກ່າວມີອຳນາດຫຼາຍຂຶ້ນ, ສັນຕະປາປາໄດ້ອອກດຳລັດເພື່ອສະຖາປະນາສານຄະດີນອກຮີດ. ເຖິງແມ່ນວ່າມັນເປັນທີ່ກຽດຊັງທົ່ວໄປ ແມ່ນແຕ່ໃນປະເທດກາໂຕລິກ, ແຕ່ສານທີ່ໜ້າຢ້ານກົວນີ້ຖືກຈັດຕັ້ງຂຶ້ນອີກ ໂດຍຜູ້ນຳປະເທດທັງຫຼາຍໃນລະບອບສັນຕະປາປາ; ຄວາມໂຫດຮ້າຍທາລຸນທີ່ເກີດຂຶ້ນໃນຄຸກລັບຂອງມັນຫຼາຍຕໍ່ຫຼາຍຄັ້ງ ຮ້າຍແຮງເກີນທີ່ຈະເປີດເຜີຍໄດ້. ໃນຫຼາຍປະເທດ, ຫົວກະທິຂອງຊາດນັບຫຼາຍພັນຄົນຖືກສານຄະດີນອກຮີດຕັດສິນລົງໂທດ; ມີທັງຄົນບໍຣິສຸດ ແລະ ມີກຽດທີ່ສຸດ, ປັນຍາຊົນ ແລະ ຄົນທີ່ສຶກສາຮ່ຳຮຽນສູງທີ່ສຸດ, ຄົນຖືສິນທຳ ແລະ ອາຈານປະຈຳໂບດທີ່ອຸທິດຕົນເພື່ອການຮັບໃຊ້, ປະຊາຊົນທີ່ດຸໝັ່ນ ແລະ ຮັກຊາດ, ນັກວິຊາການທີ່ສະຫຼາດຫຼັກແຫຼມ, ຊ່າງຝີໄມ້ລາຍມື, ຄົນເຫຼົ່ານີ້ໄດ້ຖືກຂ້າຕາຍ ຫຼື ຕ້ອງຫຼົບໜີໄປຍັງດິນແດນອື່ນ. {GC 235.2}

ນັ້ນແຫຼະແມ່ນວິທີການທີ່ຄຣິສຕະຈັກໂຣມນຳມາໃຊ້ ເພື່ອດັບແສງແຫ່ງການປະຕິຮູບ, ດຶງຄວາມສົນໃຈຂອງຜູ້ຄົນອອກຈາກພຣະຄຳພີ ແລະ ຟື້ນຟູຄວາມໂງ່ຈ້າ ແລະ ຄວາມງົມງວາຍຂອງສະໄໝຍຸກມືດ. ແຕ່ພາຍໃຕ້ການອວຍພອນຂອງພຣະເຈົ້າ ແລະ ວຽກງານຂອງຜູ້ມີຈິດໃຈສູງສົ່ງທີ່ພຣະອົງຊົງນຳໃຫ້ເຮັດວຽກຕໍ່ຈາກລູເທີນັ້ນ, ຫຼັກການຂອງໂປຣແຕັສຕັງບໍ່ໄດ້ຖືກລົບລ້າງ. ກຳລັງຂອງຝ່າຍປະຕິຮູບນັ້ນບໍ່ໄດ້ມາຈາກອາວຸດຂອງກະສັດ. ປະເທດທີ່ນ້ອຍທີ່ສຸດ, ຕ່ຳຕ້ອຍທີ່ສຸດ ແລະ ມີອຳນາດໜ້ອຍທີ່ສຸດ ໄດ້ກາຍເປັນທີ່ໝັ້ນຂອງຜູ້ເຊື່ອສັດທາໃນຫຼັກການໂປຣແຕັສຕັງ. ຕົວຢ່າງຄື: ນະຄອນເຈນີວາ ອັນເປັນເມືອງເລັກນ້ອຍ ຢູ່ທ່າມກາງສັດຕູທີ່ຍິ່ງໃຫຍ່ຜູ້ວາງແຜນທຳລາຍມັນ; ປະເທດຮໍແລນ ທີ່ຢູ່ແຄມຊາຍທະເລທາງເໜືອ ທີ່ຕ້ອງຕໍ່ສູ້ກັບການໂຈມຕີຂອງປະເທດແອັດສະປາຍຜູ້ຜະເດັດການ ເຊິ່ງເປັນອານາຈັກທີ່ຍິ່ງໃຫຍ່ ແລະ ຈະເລີນຮຸ່ງເຮືອງທີ່ສຸດໃນສະໄໝນັ້ນ; ນອກຈາກນັ້ນ, ກໍມີປະເທດສະວີເດັນ ດິນແດນກັນດານເປົ່າປ່ຽວ; ສະຖານທີ່ເຫຼົ່ານີ້ໄດ້ຮັບໄຊຊະນະເພື່ອຂະບວນການປະຕິຮູບ. {GC 235.3}

ຄາວິນເຮັດວຽກຢູ່ນະຄອນເຈນີວາເກືອບ 30 ປີ ໂດຍຊ່ວງທຳອິດແມ່ນເພື່ອສະຖາປະນາຄຣິສຕະຈັກທີ່ຢຶດໝັ້ນຕາມສິນທຳຂອງພຣະຄຳພີ ແລະ ຕໍ່ມາເພື່ອຂະຫຍາຍຂະບວນການປະຕິຮູບທົ່ວເອີຣົບ. ເຖິງແມ່ນວ່າມີການຜິດພາດໃນການນຳ ແລະ ຄວາມຜິດພ້ຽນໃນຄຳສອນບາງປະການ, ແຕ່ເພິ່ນມີບົດບາດໂດດເດັ່ນໃນການເຜີຍແຜ່ຫຼັກຄວາມຈິງທີ່ມີຄວາມສຳຄັນເປັນພິເສດໃນຍຸກສະໄໝຂອງເພິ່ນ, ທັງມີບົດບາດສຳຄັນໃນການປ້ອງກັນຫຼັກຄຳສອນໂປຣແຕັສຕັງໄວ້ຈາກຄຳສອນຂອງລະບອບສັນຕະປາປາທີ່ທະລັກເຂົ້າມາຢ່າງຖ້ວມທົ້ນ ແລະ ໃນການສົ່ງເສີມຄວາມລຽບງ່າຍ ແລະ ຄວາມບໍຣິສຸດຂອງຊີວິດໃນຄຣິສຕະຈັກຝ່າຍການປະຕິຮູບ ແທນຄວາມທະນົງຕົວ ແລະ ການສໍ້ໂກງທີ່ຄຳສອນຂອງຄຣິສຕະຈັກໂຣມສະໜັບສະໜູນ. {GC 236.1}

ມີການຈັດສົ່ງຂອງຕີພິມ ແລະ ຜູ້ສອນສາສະໜາອອກຈາກນະຄອນເຈນີວາ ໄປເພື່ອເຜີຍແຜ່ຄຳສອນຝ່າຍການປະຕິຮູບ. ຈົນຜູ້ທີ່ຖືກຂົ່ມເຫັງໃນດິນແດນຕ່າງໆ ໄດ້ຫັນໄປຊອກຫາການສັ່ງສອນ, ຄຳແນະນຳ ແລະ ກຳລັງໃຈຈາກນະຄອນນີ້. ເມືອງຂອງຄາວິນໄດ້ກາຍເປັນບ່ອນຫຼົບໄພສຳລັບພວກນັກປະຕິຮູບ ທີ່ຖືກໄລ່ລ່າໃນເອີຣົບຕາເວັນຕົກທັງໝົດ. ພວກທີ່ຫຼົບໜີພະຍຸຮ້າຍແຮງ ເຊິ່ງພັດຖະຫຼົ່ມຢູ່ຕໍ່ເນື່ອງຫຼາຍສະຕະວັດ ໄດ້ມາເຖິງປະຕູນະຄອນເຈນີວາ. ຜູ້ອົບພະຍົບເຫຼົ່ານີ້ຢູ່ໃນສະພາບທີ່ອຶດຫິວ, ບາດເຈັບ, ທັງໄດ້ສູນເສຍບ້ານເຮືອນ ແລະ ຢູ່ຢ່າງໄຮ້ຍາດຂາດມິດ, ແຕ່ຊາວເມືອງຕ້ອນຮັບພວກເຂົາຢ່າງອົບອຸ່ນ ແລະ ດູແລຢ່າງອ່ອນໂຍນ. ຄົນເຫຼົ່ານີ້ຊອກຫາເຮືອນຢູ່ ແລະ ກາຍເປັນພຣະພອນໃຫ້ແກ່ນະຄອນທີ່ຕ້ອນຮັບພວກຕົນ ໂດຍທາງທັກສະຝີມື, ຄວາມຮູ້ ແລະ ການມີສິນທຳ. ຫຼາຍຄົນທີ່ມາລີ້ໄພທີ່ນັ້ນ ກໍກັບໄປຍັງປະເທດຂອງຕົນ ເພື່ອຕ້ານທານຄວາມໂຫດຮ້າຍຂອງຄຣິສຕະຈັກໂຣມ, ຕົວຢ່າງເຊັ່ນ: ຈອນ ນັອຄຊ໌ (John Knox) ນັກປະຕິຮູບຜູ້ກ້າຫານຊາວສະກັອດ, ຄະນະປູຣິຕັນ (Puritan) ຊາວອັງກິດຫຼາຍຄົນ, ຊາວໂປຣແຕັສຕັງຈາກຮໍແລນ ແລະ ແອັດສະປາຍ (Spain), ແລະຊາວຮູເກີໂນ (Huguenots) ຂອງປະເທດຝຣັ່ງ. ຄົນເຫຼົ່ານີ້ໄດ້ນຳກະບອງໄຟແຫ່ງຄວາມຈິງຈາກນະຄອນເຈນີວາ ໄປເພື່ອຈູດປະກາຍຍັງດິນແດນບ້ານເກີດເມືອງນອນຂອງຕົນ. {GC 236.2}